1Cademy - بخش ۵ - الحکایه و التمثیل / Section 5

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۵ - الحکایه و التمثیل / Section 5 - The Tale and the Parable

Original content

حکیمی را یکی زر در بدل زد
حکیم اندر حق او این مثل زد

که در دامت چنان آرم به مردی
که بر یک جست ده گردم بگردی

زهی هیبت که گردون یک اثر دید
که بر یک جست چندینی بگردید

اگر صد قرن دیگر زود گردد
چو از دود ی ست هم در دود گردد

جهان را گر فراز و گر فرود ست
گل تیره ست یا دود کبود ست

فلک گر دیر گر زود است گردان
میان این گل و دود ست گردان

بدین پر قوتی که افلاک گردد
کجا از بهر مشتی خاک گردد

چنین جرمی عظیم القدر ای دوست
نگردد از پی مشتی رگ و پوست

چنین دریا به ما عاجز نگردد
ز بهر شبنمی هرگز نگردد

مگس پنداشت کان قصاب دمساز
برای او در دکان کند باز

چه می گویم عجب نیست از خدایی
که بهر دانه راند آسیابی

فلک گردان ز بهر جان پاک است
نه از بهر کفی آبست و خاک است

قدم در نه درین ره همچو مردان
که خدمت کار تو ست این چرخ گردان

ولیکن روزکی چندی جهان دار
درین حبس زمین کردت گرفتار

که تا چون بگذری زین حبس فانی
تمامت قدر آن گلشن بدانی

از آن کانی که جان ها گوهر اوست
فلک از دیر گه خاک در اوست

فلک در جنب آن کان اصل گردیست
که آن کان را فلک چون لاژوردی ست

چو در فهم گهر جان می کنی تو
چگونه فهم آن کان می کنی تو

بسی کوکب که بر چرخ برین است
صد و ده بار مهتر از زمین است

بباید سی هزاران سال از آغاز
که تا هر یک به جای خود رسد باز

اگر سنگی بیندازی از افلاک
به پانصد سال افتد بر سر خاک

زمین در جنب این نه سقف مینا
چو خشخاشی بود بر روی دریا

ببین تا تو ازین خشخاش چندی
سزد گر بر بروت خود بخندی

چو خشخاشی همی پوشی تو از ناز
کجا یابی تو این خشخاش را باز ؟

تو زین خشخاش کی آگاه گردی
که سی سوراخ در خشخاش کردی

ازین نه چار طاق پر ستاره
به تو نرسد مگر لختی نظاره

English translation

Someone gave fake gold in exchange to a wise man, The wise man struck this parable about him: That I will bravely bring you into the trap, That with one jump, you will spin ten times around me. What awe! That the heavens saw just one trace, That with one jump, it spun so many times. If it spins quickly for another hundred centuries, Since it is from smoke, it will turn into smoke again. Whether the world goes up or down, It is dark clay or blue smoke. Whether the sky spins late or early, It spins between this clay and smoke. With such immense power that the spheres revolve, How could they revolve for a handful of dust? Such an immensely glorious celestial body, O friend, Does not revolve for a handful of veins and skin. Such an ocean does not turn helpless for us, It never revolves for a drop of dew. The fly thought that the agreeable butcher Opened the door of his shop just for it! What am I saying? It is no wonder from a God Who runs a windmill for a single grain. The revolving sky is for the sake of the pure soul, It is not for a handful of water and clay. Step onto this path like men, Because this spinning wheel (the sky) is your servant. But for a few days, the Keeper of the World Has imprisoned you in this earthly jail, So that when you pass from this mortal prison, You will fully know the value of that rose garden. From that mine whose jewel is the souls, The sky has long been the dust of its door. The sky, beside that origin-mine, is but dust, For to that mine, the sky is like lapis lazuli. When you struggle to understand the jewel, How will you understand that mine? Many a star that is upon the highest sphere Is one hundred and ten times greater than the earth. It takes thirty thousand years from the start For each of them to return to its own place. If you throw a stone from the heavens, It will take five hundred years to fall upon the earth. The earth, next to these nine enamel roofs, Is like a poppy seed on the surface of the ocean. See how much of this poppy seed you are, It is fitting if you laugh at your own pride. Since you clothe a poppy seed in arrogance, Where will you find this poppy seed again? When will you become aware of this poppy seed, When you have made thirty holes in the poppy seed? From these nine starry domes, Nothing reaches you but a brief gaze.

Updated 2026-07-03

Contributors are: