1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

شنودم من که پیری بود کامل
نه چون پیران دیگر مانده غافل

نه شب خفتی و نه روز آرمیدی
بروز و شب کسش خفته ندیدی

کسی پرسید کای پیر دل افروز
چرا هرگز نه شب خفتی و نه روز

بدو گفتا نخسبد مرد دانا
بهشت و دوزخش در شیب و بالا

یکی پیوسته می تابند در شیب
دگر را می دهند آرایش و زیب

میان خلد و دوزخ در زمانه
چگونه خوابم آید در میانه

نیاوردست کس خطی بنامم
که تا من زین دو جا اهل کدامم

دلی پر تفت و جانی پر تب و تاب
چگونه یابد آخر چشم من خواب

چو دل پر تفت و جان پرتاب باشد
نگونساری من درخواب باشد

هزاران جان پاک نامداران
فدای خلوت بیدارداران

عزیزا چند خسبی چشم کن باز
پس زانوی خود خلوت کن آغاز

مباش آخر از آن مستی پریشان
که شب مهتاب بنماید بدیشان

چرا خفتی شب مهتاب آخر
چه خواهد آمدن زین خواب آخر

نیندیشی که چون عمرت سرآید
بسی مهتاب در گورت درآید

ترا زیر کفن بگرفته خوابی
فرو آید بگورت ماهتابی

براندیشد کسی چون خواب یابد
که در گورش بسی مهتاب تابد

شب مهتاب چون می آیدت خواب
که عاشق خواب کم یابد بمهتاب

نکو نبود چه گوید مرد هشیار
بخفته عاشق و معشوق بیدار

چه معشوق و چه عاشق این چه لافست
بخاکی کی رسد پاکی گزافست

تو مرد گلخن نفس و هوایی
کجا مردان عشق پادشایی

English translation

I heard there was a perfect old man, Not heedless like other old men. He neither slept at night nor rested by day, No one saw him asleep day or night. Someone asked, 'O heart-illuminating old man, Why do you never sleep night or day?' He said to him, 'A wise man does not sleep With his heaven and hell below and above. One [hell] they constantly kindle below, The other [heaven] they give adornment and beauty. Between heaven and hell in this world, How can sleep come to me in between? No one has brought a letter in my name Stating to which of these two places I belong. A heart full of heat and a soul full of fever and torment, How can my eyes finally find sleep? When the heart is full of heat and the soul full of torment, My downfall would be in sleep. Thousands of pure souls of the renowned Be sacrificed for the solitude of the wakeful. O dear one, how long will you sleep? Open your eyes, Begin a retreat behind your own knees. Do not be bewildered by that intoxication That the moonlight of the night reveals to them. Why did you sleep in the moonlit night, after all? What will come of this sleep in the end? Do you not consider that when your life ends, Much moonlight will enter your grave? A sleep will overcome you beneath the shroud, And moonlight will shine down into your grave. Let one consider, when they find sleep, That much moonlight will shine in their grave. How does sleep come to you on a moonlit night? For a lover rarely finds sleep in the moonlight. It is not good, what would a conscious man say: The lover asleep and the beloved awake? What beloved and what lover? What boasting is this? How can the pure reach the earthly? It is absurd. You are a man of the furnace of carnal desire and passion, Where are the men of royal love?'

Updated 2026-07-03

Contributors are: