1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

خراسی دید روزی پیر خسته
که می گردید اشتر چشم بسته

بزد یک نعره و در جوش آمد
که تا دیری از آن باهوش آمد

به یاران گفت کین سرگشته اشتر
زفان حال بگشاد از دلی پر

که رفتم از سحرگه تا شبانگاه
مگر گفتم زپس کردم بسی راه

چو بگشادند چشمم شد درستم
که چندین رفته بر گام نخستم

بر آن گام نخستینیم جمله
اسیر رسم و آیینم جمله

بقای ما بلای ماست ما را
که راحت در فنای ماست ما را

اگر شادیست ما را گر غم از ماست
که بر ما هرچ می آید هم از ماست

چه بودی گر وجود ما نبودی
دریغا کز دریغا نیست سودی

وجود جان به مرگ تن نیرزد
که عمری زیستن مردن نیرزد

بلاشک هستی ما پستی ماست
که ما را نیستی از هستی ماست

اگر هستی ما نابوده بودی
ز چندین نیستی آسوده بودی

من حیران کزین محنت حزینم
شبان روزی ز دیری گه چنینم

همه کام دلم از خود فنا نیست
که در عین فنا عین بقا نیست

دلم خوانی ای ساقی تو دانی
مرا فانی مکن باقی تو دانی

ز رشک برق جانم دود گیرد
که دیر آمد پدید و زود میرد

در هر پیر زن می زد پیمبر
که ای زن در دعا با یادم آور

ببین تا خود چه کاری سخت افتاد
که خواهد آفتاب از ذره فریاد

یقین می دان که شیران شکاری
درین ره خواستند از مور یاری

همی درمان تو نابودن تست
به نابودن فرو آسودن تست

چه راحت بیش از آن دانی و چه ناز
که فانی گردی و از خود رهی باز

فنا بودی فنایی شو ز هستی
که چون از خود فنا گشتی برستی

نه گل بی خار ونه می بی خمارست
ترا با تو توی بسیار کارست

بجز تو دشمن تو هیچ کس نیست
که دشمن هیچ کس را هم نفس نیست

ترا با تو چو چیزی در میانست
کناری گیر کاینجا بیم جانست

چه وادیست این که هرگامیست پرچاه
چه دریاست این که ما رانیست بر راه

درین دریا نه تن نه جان پدیدست
نه سر پیدا و نه پایان پدیدست

گر افریدون و گر افراسیابی
درین دریا تو هم یک قطره آبی

اگر بادی ز خرمن برد کاهی
چرا می داری این ماتم به ماهی

چو دهقانان دین را نیز مرگیست
درین دریا چه جای کاه برگیست

به استغنا نگر گر می ندانی
غم کاهی مخور ای کاهدانی

عزیزا بی تو گنجی پادشایی
برای خویشتن بنهاد جایی

اگر رأیش بود بردارد آن گنج
وگرنه هم چنان بگذارد آن گنج

چرا چندین فضولی می کنی تو
ظلومی و جهولی می کنی تو

ترا بهر چه می باید خبر داشت
که آن گنج از چه بنهاد از چه برداشت

جو تو اندر میان آن نبودی
زمانی کاردان آن نبودی

چو شه گنجی که خود بنهاد برداشت
چرا پس خواجه این فریاد برداشت

مزن دم گرچه عمر تو عزیزست
که اکنون نوبت یک قوم نیزست

جهان سبز گلشن کشت زاریست
که گه دروی خزان گه نوبهاریست

چو تخمی کشته شد دیگر دمیدست
چو این یک بدروند آن یک رسیدست

چو برسیدند و روزی چند بودند
چو تخمی زیر چرخ چرخ سودند

بدین سانست کردار زمانه
یکی را باش گر هستی یگانه

English translation

One day, a weary old man saw a mill That a blindfolded camel was turning. He let out a cry and became agitated, Remaining astounded by it for a long while. He said to his companions, 'This bewildered camel Has opened the tongue of its condition from a full heart: "I have walked from dawn until nightfall, Thinking I had traversed a great distance. When they uncovered my eyes, it became clear to me That despite all my walking, I am on my very first step."' We are all on that first step, We are all captives of custom and tradition. Our survival is our affliction, For our comfort lies in our annihilation. Whether we have joy or sorrow, it comes from us, For whatever befalls us comes from ourselves. What would it have been if our existence had not been? Alas, there is no profit in saying 'alas.' The existence of the soul is not worth the death of the body, For living a lifetime is not worth dying. Undoubtedly, our existence is our baseness, For our non-existence comes from our existence. If our existence had been non-existent, We would have been at peace from so much non-existence. I am bewildered, deeply saddened by this affliction, Night and day, for a long time I have been thus. My heart's entire desire is annihilation from the self, For in true annihilation is true survival. You read my heart, O Cupbearer, You know; Make me annihilated, You know what is eternal. From the envy of lightning my soul catches smoke, For it appeared late and dies early. The Prophet knocked on the door of every old woman, Saying, 'O woman, remember me in your prayers.' See how difficult the matter has become, That the sun seeks help from a particle. Know for certain that the hunting lions Have sought help from the ant on this path. Your cure is your very non-existence, In non-existence is your deep rest. What greater comfort and delight do you know Than to become annihilated and free yourself from yourself? You were non-existent; become annihilated from existence, For when you are annihilated from yourself, you are saved. There is no rose without a thorn, no wine without a hangover, You have much work to do with your own ego. Besides yourself, you have no enemy, For an enemy is not an intimate companion to anyone. Since there is a barrier between you and yourself, Step aside, for here lies the fear of life. What valley is this where every step is full of wells? What sea is this where we have no path? In this sea, neither body nor soul is visible, Neither head nor end is apparent. Whether you are Fereydun or Afrasiyab, In this sea you are but a drop of water. If the wind takes a straw from the harvest, Why do you keep this mourning to the moon? Since the farmers of religion also face death, What place is there in this sea for a straw or a leaf? Look at Divine independence if you do not know, Do not grieve for a straw, O straw-barn. O dear one, a King, without you, Placed a treasure somewhere for Himself. If He wills, He will take that treasure, And if not, He will leave that treasure as it is. Why do you meddle so much? You act unjustly and ignorantly. Why should you need to be informed Of why He placed that treasure and why He took it? Since you were not there in the midst of it, You were not the manager of it at any time. When the King took the treasure He Himself had placed, Why then did the master raise this outcry? Do not breathe a word, even though your life is precious, For now it is the turn of another group. The green world of the garden is a sown field, Which sometimes reaps autumn and sometimes spring. When one seed is planted, another has sprouted, When this one is reaped, that one has arrived. When they arrived and existed for a few days, Like a seed, they were ground under the wheel of the wheeling sky. Such is the action of the times, Be devoted to the One if you are unique.

Updated 2026-07-03

Contributors are: