1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

مگر می رفت استاد مهینه
خری می برد بارش آبگینه

یکی گفتش که بس آهسته کاری
بدین آهستگی بر خر چه داری

چه دارم گفت دل پر پیچ دارم
که گر خر می بیفتد هیچ دارم

چو پی بر باد دارد عمر هیچ است
ببین کین هیچ را صد گونه پیچ است

چنین عمری کزو جان تو شادست
چو مرگ آید بجان تو که بادست

اگر سد سکندر پیش گیری
ز وقت خود نه پس نه پیش میری

ترا این مرگ هم پیشت نهادست
ولی روزی دو از پس اوفتادست

چو شاخی را همی بری زدونیم
دل شاخ دگر می لرزد از بیم

ترا دور فلک چندی گذارد
خود این مست استخوان چندی ندارد

همه کار جهان از ذره تا شمس
چه می پرسی کان لم تغن بالامس

اگر اسکندری دنیای فانیت
کند بر تو کفن اسکندرانیت

وگر رویین تر از اسفندیاری
بآخر نیز او را چشم داری

نهٔ کوه و گر کوه بلندی
چو کاهی گردی از بس مستمندی

نه دریا و گردریای آبی
بپالایی و بپذیری خرابی

نهٔ شیر و گر شیر ژیانی
تو روبه بازی گردون ندانی

نهٔ پیل و گر خود پیل گیری
چو نمرودی بسارخکی بمیری

نهٔ خورشید و گرهست این کمالت
چو در گردی پدید آید زوالت

نهٔ ماه و گر ماه منیری
چو پیش عقده افتادی بگیری

نهٔ سندان و گر سندان و پتکی
چو مرگ آید برهواری بلنگی

نهٔ آهن بسختی و بتیزی
وگر هستی بیک سستی بریزی

اگر تو شیر طبع و پیل زوری
ز بهر طعمهٔ کرمان گوری

همی آن دم که از تن جان برندت
میان زیره تا کرمان برندت

چو خفتی در کفن گشتی لگدکوب
تو خفته به خوری اما بسی چوب

تو گر خاکی و گر آتش نژادی
درین دولاب سیمابی چو بادی

بسا گلبرگ کز تب ریخت از بار
شد از تب ریزه تا کرمان بیک بار

چو بزتاچند خواهی بر کمر جست
که خواهی کام و ناکام این کمربست

فرواندیش تا چندین زن و مرد
کجا رفتند با دلهای پر درد

همه صحرای عالم جای تا جای
سراسر خفته می بینم سراپای

همه روی زمین فرسنگ فرسنگ
تن سیمینست زلفین سیه رنگ

همه کوه و بیابان گام و ناگام
قد چون سرو بینم چشم بادام

همی در هیچ صحرا منزلی نیست
که در خاک رهش پرخون دلی نیست

زهر جایی که می روید گیاهی
برون می آید از هر برگش آهی

همه خاک زمین خاک عزیزانست
عزیزان برگ و عالم برگ ریزانست

English translation

Perhaps a master craftsman was walking Leading a donkey whose load was glass. Someone asked him, 'You are walking so slowly! What do you have on the donkey with such slowness?' He said, 'What do I have? I have a heart full of anxiety! For if the donkey falls, I have nothing.' Since life rests upon the wind, it is nothing, See how this 'nothing' has a hundred kinds of anxiety. Such a life that makes your soul rejoice, When death comes to your soul, it is but wind. If you take up the barrier of Alexander, You will die not a moment before or after your appointed time. This death is placed before you, But it has fallen a day or two behind. When you cut a branch in two, The heart of the other branch trembles with fear. The turning of the heavens will spare you for a while, But this handful of bones does not have much time. All the affairs of the world, from an atom to the sun, Why do you ask? 'As if it had not flourished yesterday.' Even if you are Alexander, the mortal world Will make an Alexandrian shroud for you. And if you are more brazen than Esfandiar, In the end, you too will look towards it. You are not a mountain, and even if you are a high mountain, You will become like straw out of sheer wretchedness. You are not a sea, and even if you are a sea of water, You will filter away and accept ruin. You are not a lion, and even if you are a fierce lion, You do not know the fox-play of the heavens. You are not an elephant, and even if you capture elephants, Like Nimrod, you will die by a gnat. You are not the sun, and even if this perfection is yours, When you turn around, your decline will appear. You are not the moon, and even if you are an illuminating moon, When you fall before the node, you will be seized. You are not an anvil, and even if you are an anvil and a hammer, When death comes upon a swift horse, you will limp. You are not iron in hardness and sharpness, And even if you are, you will crumble with one weakness. Even if you have the nature of a lion and the strength of an elephant, You are destined for the grave as food for the worms. The very moment they take the soul from your body, They will carry you like cumin to Kerman. When you sleep in the shroud and become trampled, You will sleep well, but suffer many beatings. Whether you are of earth or of fire by nature, In this quicksilver waterwheel, you are like the wind. Many a rose petal fell from the load out of fever, And from the fever, shattered to pieces down to the worms all at once. How long will you leap on the mountain slope like a goat? For willy-nilly, you must gird this belt. Think deeply: where did so many men and women go, With hearts full of pain? The whole desert of the world, from place to place, I see fully asleep from head to toe. All the face of the earth, league by league, Is silver bodies and black tresses. All the mountains and deserts, step by step, I see cypress-like statures and almond eyes. Indeed, there is no dwelling in any desert, Whose road's dust does not contain a blood-filled heart. From wherever a plant grows, A sigh comes forth from every leaf of it. All the earth's dust is the dust of loved ones; The loved ones are leaves, and the world is the autumn of falling leaves.

Updated 2026-07-03

Contributors are: