1Cademy - بخش ۱۴ - الحکایه و التمثیل / Section 14

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۱۴ - الحکایه و التمثیل / Section 14 - The Tale and the Parable

Original content

من این نکته ز درویشی شنودم
که گفت اندر طواف کعبه بودم

یکی سرگشتهٔ بسرشته از نور
شده تیرش کمان و مشک کافور

مرا از هرچه باشد بیش یا کم
یکی مسواک بود از مال عالم

بدو گفتم که ای پیر کهن زاد
گر این مسواک می خواهی، ترا باد

جوابم داد آن پیر سخن ساز
که من وایست در را چون کنم باز؟

که گر گردد در وایست بازم
نیاید تا ابد دیگر فرازم

فرو بستم من این در را به صد سال
کنون چون برگشایم آخر حال؟

تو نامرده نگردد حرص تو کم
که درد حرص را خاکست مرهم

نشیب حرص شیبی بی فراز است
درازی امل کاری دراز است

به کرم قز نگر کاندر جوانی
کند زیر کفن خود را نهانی

ز حرص خویش و سرگردانی خویش
بسی چپ راست برگردد پس و پیش

چو از گشتن نماند در تنش روز
نهد خود را بدست خویش در گور

به هر چیزی که گرد آورد صد بار
به یک ره در میان گردد گرفتار

مرا آید ز بوتیمار خنده
لب دریا نشسته سرفکنده

فرو افکنده سر در محنت خویش
نشسته تشنه و دریاش در پیش

همیشه با دلی تشنه در آن غم
که «گر آبی خورم دریا شود کم»

درین معنی تو بوتیمار خویشی
کزین محنت ز بوتیمار بیشی

تو بوتیمار با آبی در آتش
بخور تو اینچ داری این زمان خوش

دمی خوش باش غوغا را که دیده ست؟
بخور امروز فردا را که دیده ست؟

ز دنیا رشته تاری را بمگذار
که شد از سوزنی عیسی گرفتار

سخاوت کن که سرهای بخیلان
نمی زیبد مگر در پای پیلان

چنان بندی ست بر جانشان نهاده
که ابروشان نبیند کس گشاده

بخیلان را ز بخل خویش پیوست
نه دنیا و نه دین در هم زند دست

ز خر طبعی ست این کز چوب بسیار
جوی ندهی و جان بدهی زهی کار!

English translation

I heard this point from a dervish, Who said, 'I was circumambulating the Kaaba; [There was] a bewildered one, kneaded from light, Whose arrow had become a bow, and musk become camphor. Of everything I had, more or less, I had only one miswak from the wealth of the world. I said to him, 'O ancient elder, If you want this miswak, it is yours.' That eloquent elder answered me, 'How can I open the door of desire? For if the door of desire opens to me, I will never ascend again until eternity. I closed this door for a hundred years; How can I open it now at the end of my life?' Your greed will not diminish until you die, For the only ointment for the pain of greed is dust. The slope of greed is a descent without an ascent; The length of hope is a long affair. Look at the silkworm, which in its youth, Hides itself beneath its shroud. Out of its own greed and bewilderment, It turns left and right, back and forth a lot. When no day remains in its body from turning, It places itself in the grave by its own hand. In whatever it gathers a hundred times, It suddenly becomes completely trapped in the middle of it. Laughter comes to me from the heron (butimar), Sitting at the edge of the sea, its head cast down; Having cast down its head in its own affliction, Sitting thirsty with the sea before it. Always with a thirsty heart, in that sorrow, Thinking, 'If I drink water, the sea will decrease.' In this sense, you are your own heron; For in this affliction, you are worse than the heron. You are a heron with water in the fire; Consume happily what you have at this time. Be happy for a moment; who has seen the tumult [of tomorrow]? Consume today; who has seen tomorrow? Do not leave a single thread of the world behind, For Jesus became trapped by a needle. Practice generosity, for the heads of the misers Are only fit for the feet of elephants. Such a shackle is placed upon their souls, That no one sees their eyebrows unfurrowed. For the misers, because of their own miserliness, continually, Neither the world nor religion claps its hands together. It is from a donkey-like nature that from much beating, You do not give a grain of barley, yet you give your soul—what an affair!'

Updated 2026-07-03

Contributors are: