1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

یکی پرسید از آن مجنون پرغم
که رمزی بازگوی از خلق عالم

چنین گفتا که خلق این خرابه
همه هستند کالوی قرابه

بنادانی چو آن حجام استاد
دمی خوش می کشند از خون وزباد

سزد گر از جهان بسیار گویی
که خوش وقتیست کز وی راز جویی

سزد گر سینه پر آتش شوی زو
که در وقت گرستن خوش شوی زو

برو خوشی عالم سر فرو پوش
سخن در پردهٔ دل دار خاموش

به شادی از تو گر یک دم برآید
پی یک شادیت صد غم درآید

وصالی بی فراقی قسم کس نیست
که گل بی خار و شکر بی مگس نیست

جهان بی وفا نوری ندارد
دمی بی ماتمی سودی ندارد

اگر سیمیت بخشد سنگ باشد
وگر عذریت خواهد لنگ باشد

هزاران حرف ناکامی بخوانیم
که تا در عمر خودکامی برانیم

اگر کامیست در کام بلاییست
وگر گنجیست زیر اژدهاییست

اگر تختست بس نااستواریست
وگر عمرست بس ناپایداریست

جهان بی وفا جای سپنج است
ز مرکز تا محیط اندوه و رنج است

نمی دانم کسی را بی غمی من
که تا دستی درو مالم دمی من

چو هست و نیز می آید غم و بار
نه ونیزم همی آید غم کار

اگر آدم نخوردی گندمی را
کجا بودی جوی غم مردمی را

به سیصد سال آدم مانده غم ناک
ز بهر گندمی خون ریخت بر خاک

پدر او بود و اصل او بود ما را
به یک گندم هدف شد صد بلا را

اگر تو لقمه ای خواهی به شادی
محالست این که از آدم بزادی

چو او را گندمی بی صد بلا نیست
ترا هم لقمهٔ بی غم روانیست

برو تن در غم بارگران ده
بسی جان کن چو جان خواهند جان ده

نمی بینم ترا آن مردی و زور
که بر گردون روی نارفته با گور

اگر زیر و زبر گردانی افلاک
نمی آرد کسی یاد از کفی خاک

چه خیزد از تو ای افتاده در دام
صبوری کن صبوری و بیارام

که گفتت کآتشی درخویشتن زن
مکن خاک از سر خود باز تن زن

برو گر عاقلی نظارگی باش
وگر دیوانه ای یک بارگی باش

چو مقصودی نمی بینی ازین تو
چنین تا کی زنی سر بر زمین تو

مزن سر بر زمین ای مرد غمناک
که سر بر خشت خواهی بود در خاک

مزن بر روی این گردون ناساز
که هم گردون بروی تو زند باز

چخیدن هم چو آتش کی بود سود
که بیرون آید از هر روزن این دود

نچخ چندین چو ناکام اوفتادی
فرو ده تن چو در دام اوفتادی

جگرخواری دل مست جگرخوار
که کس را برنیامد بی جگر کار

English translation

Someone asked that sorrowful madman, "Tell a secret about the people of the world." He said thus: "The people of this ruin Are all like the leeches of a cupping glass. In ignorance, like that master blood-letter, They happily draw breath from blood and wind. It is fitting if you speak much of the world, For it is a good time to seek its secret. It is fitting if your chest becomes full of fire from it, So that at the time of weeping you may become joyful from it. Go, conceal the pleasures of the world, Keep the words silent behind the veil of the heart. If a single breath of joy comes forth from you, Following your one joy, a hundred sorrows will enter. Union without separation is no one's lot, For there is no rose without a thorn, and no sugar without a fly. The faithless world has no light, A moment without mourning brings no profit. If it grants you silver, it turns out to be stone, And if it seeks your excuse, it is lame. We read thousands of letters of frustration, So that we might drive our own desires in life. If there is a desire, it is in the mouth of a calamity, And if there is a treasure, it is beneath a dragon. If it is a throne, it is very unsteady, And if it is life, it is very unstable. The faithless world is a transient inn, From the center to the circumference it is sorrow and pain. I know no one who is without sorrow, That I might rub a hand upon them for a moment. Since there is sorrow and burden, and it continues to come, No, and I too am overcome by the sorrow of the affair. If Adam had not eaten the wheat, Where would there be a grain of sorrow for humanity? For three hundred years, Adam remained sorrowful, For the sake of a grain of wheat, he spilled blood on the earth. He was our father and our origin, For one grain of wheat he became the target of a hundred afflictions. If you want a morsel in joy, It is impossible, since you were born of Adam. Since for him a grain of wheat was not without a hundred afflictions, For you too, a morsel without sorrow is not permitted. Go, give your body to the sorrow of the heavy burden, Labor your soul much, and when they ask for your soul, give your soul. I do not see in you that manliness and strength, To ascend to the heavens without having gone to the grave. If you turn the heavens upside down, No one will remember a handful of dust. What can rise from you, O you who have fallen into the trap? Have patience, have patience, and rest. Who told you to set fire to yourself? Do not throw dust on your own head, rather hold back. Go, if you are wise, be an onlooker, And if you are mad, be wholly so. Since you see no purpose from this, How long will you strike your head against the ground like this? Do not strike your head against the ground, O sorrowful man, For you will have your head on a brick in the dust. Do not strike the face of this discordant wheel, For the wheel will also strike your face in return. When will struggling like fire be of benefit, When this smoke comes out of every window? Do not struggle so much since you have fallen frustrated, Surrender your body since you have fallen into the snare. The heart is a drunkard feeding on sorrow, For no one's work was accomplished without enduring pain."

Updated 2026-07-03

Contributors are: