1Cademy - بخش ۱ - المقاله الثالث عشر / Section 1

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۱ - المقاله الثالث عشر / Section 1 - The Thirteenth Discourse

Original content

من مسکین بسی بیدار بودم
به عمری در پی این کار بودم

درین دریا بسی کشتی براندم
به آخر رخت در دریا فشاندم

درین اندیشه بودم سالها من
بسی معلوم کردم حالها من

همه گر پس رو و گر پیشوایند
درین حیرت برابر می نمایند

کس آگه نیست از سر الهی
اسیرانیم از مه تا به ماهی

چو علم غیب علم غیب دانست
چنین پنهان بزیر پرده زانست

عجایب قصه و پوشیده کاریست
در این اندیشه ام من روزگاریست

کنون بنشستم از چندین تک و تاز
که این وادی ندارد هیچ بن باز

به ناخن مدتی این کان بکندم
ندیدم هیچ چندین جان بکندم

به کام دل دمی نغنوده ام من
درین غم بوده ام تا بوده ام من

چو محنت نامهٔ گردون بخواندم
ز یک یک مژه جوی خون براندم

دمی دم نازده فرسوده گشتم
شبی نابوده خوش نابوده گشتم

گسسته بیخ این نیلی حصارم
شکسته شاخ دور روزگارم

دلم در روز بازار زمانه
نزد تیر مرادی بر نشانه

اگر یک جام نوش از دهر خوردم
هزاران شربت پر زهر خوردم

به خون دل بسر بردم همه عمر
دمی خوش برنیاوردم همه عمر

همی اندر همه عمرم نشد راست
زمانی آن چنانم دل همی خواست

گر اول رونقی بگرفت حالم
گرفت آخر ولی از جان ملالم

قلم چون رفت از کاغذ چه خیزد
بر آن بنشسته ام تا خود چه خیزد

چنان سرگشتهٔ این گوژ پشتم
که خود را هم به دست خود بکشتم

جهانا هر چه بتوانی ز خواری
بکن با من زهی نا سازگاری

جهانا مهلتم ده تا زمانی
فرو گریم ز دست تو جهانی

کما بیشی من پیداست آخر
ز خون من چه خواهد خاست آخر

جهان از مرگ من ماتم نگیرد
ز مشتی استخوان عالم نگیرد

اگر درد دل خود سر دهم باز
به انجامی نینجامد ز آغاز

چو دردم هیچ درمانی ندارد
سرش بر نه که پایانی ندارد

ز خود چندین سخن تا چند رانم
چو می دانم که چیزی می ندانم

کیم من هیچکس و ز هیچ کس کم
گناه افزون و طاعت هر نفس کم

زدین از پس ز دنیا پیش مانده
به سان کافر درویش مانده

دماغی پر، دلی ناپای بر جای
بگردم هر نفس آنگه به صد رای

زمانی اشک ریزم در مناجات
زمانی درد نوشم در خرابات

نه مرد خرقه ام نه مرد زنار
گهم مسجد بود گاهیم زنار

نه یک تن را نه خود را می بشایم
نه نیکو را نه بد را می بشایم

بچیزی کان نیرزد یک پشیزم
فرو دادم همه عمر عزیزم

دریغا در هوس عمرم تلف شد
که عمر از ننگ چون من ناخلف شد

همه دودی ز ایوانم برآمد
همه چیزی ز دیوانم برآمد

چو شیرم گشت مویم در نظاره
هنوز از حرص هستم شیرخواره

به دل سختم ولی در کار سستم
بسی رفتم بر آن گام نخستم

English translation

I, the poor one, have been awake much, For a lifetime, I was in pursuit of this task. In this ocean, I sailed many ships, In the end, I cast my belongings into the sea. For years, I was lost in this thought, Many states I came to know. Everyone, whether follower or leader, Appears equal in this bewilderment. No one is aware of the Divine secret, We are all captives from the moon to the fish. Since the knowledge of the unseen knew the unseen, Thus it remains hidden beneath the veil. It is a wondrous tale and a concealed affair, I have been lost in this thought for an age. Now I have rested from so much running and striving, For this valley has no end to be found. For a while, I dug this mine with my nails, I found nothing, though I tore my soul apart. I have not rested for a moment to my heart's desire, I have been in this sorrow as long as I have existed. When I read the book of tribulations of the heavens, From every single eyelash, I drove a river of blood. Without taking a single breath, I became worn out, Without a single happy night, I perished happily. The root of this indigo fortress is severed, The branch of the cycle of my time is broken. My heart, in the daily bazaar of the age, Never struck the arrow of desire upon the target. If I drank one cup of nectar from the world, I drank a thousand draughts full of poison. I spent my whole life feeding on the blood of my heart, I did not draw one happy breath in all my life. Never in my whole life did things turn out right, For a moment, as my heart desired. If my state gained some luster at first, In the end, weariness took hold of my soul. When the pen has written, what can the paper do? I sit and wait to see what will unfold. I am so bewildered by this hunchbacked sky, That I have slain myself with my own hand. O world, whatever humiliation you can inflict, Do it to me; oh, what bitter incompatibility! O world, grant me a respite for a moment, So I may weep a world of tears over your cruelty. My abundance and my lack are clear at last, What, after all, will arise from my blood? The world will not go into mourning over my death, The universe will not be diminished by a handful of bones. If I pour out the pain of my heart once more, It will reach no conclusion from the start. Since my pain has no cure whatsoever, Cover it up, for it has no end. How long shall I speak so much about myself, When I know that I know nothing at all? Who am I? A nobody, and less than a nobody, Sins are abundant, and obedience less in every breath. Left behind in religion, rushing forward in the world, Remaining like an impoverished infidel. A head full of delusions, a heart unsteady on its feet, Every breath, I turn around with a hundred changing minds. Sometimes I shed tears in silent prayer, Sometimes I drink the dregs of pain in the tavern. I am neither a man of the Sufi cloak nor of the Christian belt, Sometimes my place is the mosque, sometimes the belt. I am of no use to anyone, nor to myself, I am fit neither for the good nor for the bad. For something that is not worth a single penny, I threw away my entire precious life. Alas, my life was wasted in vain desires, For life itself grew ashamed of a wretch like me. Only smoke rose from my grand palace, All my deeds were exposed from my ledger. Though my hair has turned milk-white in appearance, Out of greed, I am still but a nursing infant. I am hard-hearted, yet feeble in my actions, I have traveled far, only to remain on the first step.

Updated 2026-07-03

Contributors are: