1Cademy - بخش ۱ - المقاله الثانیه و العشرون / Section 1

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۱ - المقاله الثانیه و العشرون / Section 1 - The Twenty-Second Discourse

Original content

زهی عطار از بحر معانی
بالماس زفان در می چکانی

ترا زبید بعالم بار نامه
که بر تو ختم شد اسرار نامه

میان چار طان گوژ رفتار
برین منوال کسی را نیست گفتار

چنانم قوت طبع است کز فکر
چو یک معنی بخواهم صد دهد بکر

در اندیشه چنان مست خرابم
که دیگر می نیاید نیز خوابم

نیابم خواب شب بسیار و اندک
ازین پهلو همی گردم بدان یک

همی رانم معانی را ز خاطر
که یک دم خواب یابم بوک آخر

یکی را چون برانم ده درآید
بتر را گر برانم به در آید

ز بس معنی که دارم در ضمیرم
خدا داند که در گفتن اسیرم

بصنعت سحر مطلق می نمایم
درین شک نیست الحق می نمایم

بحکمت لوح گردون می نگارم
که من حکمت زیؤتی الحکمه دارم

بمعنی موی از هم می شکافم
ببین گر پای داری دست بافم

جواهر بین که از دریای جانم
همی ریزد پیاپی بر زفانم

ببین این لطف لفظ و کشف اسرار
نگه کن معنی ترکیب و گفتار

اگر ما یک سخن گوئیم صد سال
همی دوشیزه ماند هم بیک حال

ز ما چندانکه گویی ذکر ماند
ولیکن اصل معنی بکر ماند

خردمندا بیا باری سخن بین
که می گوید سخنهای کهن بین

هرآنچ آن کهنه می گردد قدیدست
که لذت از جهان قسم جدیدست

چو من تا روز عالم باز بودست
ندانم تا سخن پرداز بودست

سخن را طبع عیسی فکر باید
چو مریم گر بزاید بکر ماند

ز تحسین درگذشتست این سخنها
که شوری دارد این شیرین سخنها

کسی را کآرزوی این ضعیف است
نمودار منش شعر لطیف است

ز شعر خود نمودارش نمودم
ز هر در در و اسرارش نمودم

اگر تو اهل رازی چشم کن باز
بغواصی برون گیر از سخن راز

بساط مفسلی گسترده ام من
بسی دیوانگیها کرده ام من

کجاست اهل دلی درگوشهٔ فرد
که بنشیند دمی با من درین درد

تو ای عطار اکنون چند ازین گفت
کنی آن گفت را پیوند ازین گفت

چنان خواهم که هم چون خاک گردی
مگر در زیر پای پاک گردی

چو خاک راه خواهی شد ازین پس
چو خاک راه شو در پای هر کس

فروتن شو خموشی گیر پیشه
درین هر دو صبوری کن همیشه

ترا می صبر باید کرد حاصل
که گفت الصبر مفتاح قلایل

صبوری کن ز حق اندیش پیوست
که با حق باشی و با خویش پیوست

گرت باید بهر دم تازه جانی
فرو مگذار یاد او زمانی

همی هر دم زدن در بیم و امید
بحق سرمایهٔ ملکیست جاوید

چو هر دم می توانی یافت نوری
چرا دایم نباشی در حضوری

گر از صد چیز می یابی شرف تو
چه بهتر گر حضور آری بکف تو

English translation

Bravo Attar, from the ocean of meanings, With the diamond of your tongue, you drip pearls. Your credentials should be given to the world, For the Book of Secrets (Asrar Nameh) has culminated in you. Among the four crooked-moving elements, No one has speech of this manner. Such is the power of my nature that from thought, When I seek one meaning, it yields a hundred untouched ideas. In thought, I am so intoxicated and ruined, That sleep no longer comes to me. I do not find sleep at night, neither much nor little, I keep turning from this side to that. I drive meanings away from my mind, So that I might find a moment of sleep at last. When I drive one away, ten enter; If I drive away the worse, the better enters. From the sheer abundance of meaning I have in my mind, God knows that I am captive in speaking. In craft, I display absolute magic; There is no doubt in this, I show the truth. With wisdom, I paint the tablet of the heavens, For I possess wisdom from "He gives wisdom." In meaning, I split a hair; Behold the weaving of my hands, if you have the standing. See the jewels that from the ocean of my soul, Continuously pour onto my tongue. Behold this grace of words and unveiling of secrets; Look at the meaning of the composition and speech. If we speak one word for a hundred years, It remains a virgin, always in the same state. However much we speak, the mention remains, But the essence of the meaning remains untouched. O wise one, come and behold the speech, See who speaks ancient words. Whatever becomes old is dried meat, For pleasure in the world is the portion of the new. Since the day the world has been open, I do not know if there has been a speaker like me. Speech requires the thought-nature of Jesus; Like Mary, if it gives birth, it remains a virgin. These words have surpassed praise, For these sweet words have a fervor. For someone who desires this weak one, His delicate poetry is my representative. From my poetry, I have shown him my representative, From every door, I have shown him pearls and secrets. If you are a person of secrets, open your eyes; Through diving, extract the secret from the speech. I have spread the carpet of detail; I have committed many madnesses. Where is a person of heart in a solitary corner, Who would sit with me for a moment in this pain? O Attar, now how much of this talk? Will you connect that talk with this talk? I want you to become like dust, So that perhaps you may become pure under feet. Since you will become the dust of the road hereafter, Become the dust of the road at the feet of everyone. Be humble, make silence your profession; In both of these, always be patient. You must acquire patience, For it is said, "Patience is the key to reliefs." Be patient, continually think of the Truth (God), So that you may be with the Truth and connected with yourself. If you need a fresh soul at every breath, Do not forsake His remembrance for a moment. To breathe every moment in fear and hope, By God, is the capital of an eternal kingdom. Since you can find a light at every breath, Why are you not constantly in presence? If you find honor from a hundred things, What is better than bringing presence into your grasp?

Updated 2026-07-03

Contributors are: