1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

یکی چندانک در ره ژنده دیدی
جز آن کارش نبودی ژنده چیدی

شبی چون پرشدش از ژنده خانه
فتادش اخگری اندر میانه

همه ژنده بسوخت او در میان هم
کرا در هر دو عالم بود از آن غم

الا یا ژنده چین ژنده چه چینی
میان ژنده تا چندی نشینی

چو بهر ژنده داری چشم بر راه
بسوزی هم تو و هم ژنده ناگاه

تو پنداری که چون مردی برستی
کجا رستی که در سختی نشستی

یقین می دان که چون جانت برآید
به یک یک ذره طوفانت برآید

نباشد از تو یک یک ذره بی کار
بود در رنج جان کندن گرفتار

چو ازگورت برانگیزند مضطر
برهنه پا و سر در دشت محشر

چو خوش آتش زدی در خرمن خویش
ندانی آنچ کردی با تن خویش

ترا این پس روی غول تا کی
بدنیا دوستی مشغول تا کی

بدادی رایگانی عمر از دست
اگر بر خود بگریی جای آن هست

دمی کان را بها آید جهانی
پی آن دم نمی گیری زمانی

گرفتی از سر غفلت کم خویش
نمی دانی بهای یک دم خویش

گهی معجز گهی برهان نمودند
گهی توریت و گه قرآن نمودند

ترا از نیک و بد آگاه کردند
بسوی حق رهت کوتاه کردند

بگفتندت چه کن چون کن چرا کن
هوا را میل کش کار خدا کن

نه زان بود این همه سختی و درخواست
که تا دستار رعنایی کنی راست

به بازار تکبر می خرامی
نیارد گفت کس با تو چه نامی

بپوشی جامهٔ با صد شکن تو
نیندیشی ز کرباس و کفن تو

ترا تا نشکند در هم سر و پای
نگردی سیرنان و جامه وجای

تو تا سر داری و تا پای داری
رگ سود و زیان بر جای داری

تو خاکی طبع چندین باد پندار
چو سر بنهی ز سر بنهی به یک بار

خوشی خود را غروری می دهی تو
سبد از آب زود آری تهی تو

چو در خوابی سخن هیچی ندانی
چو سر اندر کفن پیچی ندانی

برو جهدی کن ار پیغمبری تو
که تا توشه ازین عالم بری تو

تو پنداری به یک طاعت برستی
که از غفلت چنین فارغ نشستی

ترا این سخته نیست این کار ای دوست
برون می باید آمد پاک از پوست

فغان و خامشی سودی ندارد
که هستی تو بهبودی ندارد

English translation

Whenever he saw a rag on the road, He had no other job but picking up rags. One night, when his house was filled with rags, A spark fell in the midst of them. All the rags burned, and he along with them, Who in both worlds would grieve for that? Oh, rag-picker, why do you pick up rags? How long will you sit among the rags? Since you keep your eyes on the road for rags, Suddenly, both you and the rags will burn. Do you think that when you die, you will be saved? How are you saved, when you have sat in hardship? Know for certain that when your soul departs, For every single atom, a storm will rise against you. Not a single atom of yours will be idle; It will be caught in the agony of giving up the soul. When they raise you helpless from your grave, Barefoot and bareheaded in the plain of Judgement, How nicely you set fire to your own harvest! You do not know what you have done to your own body. How long will you follow this ghoul? How long will you be busy loving the world? You gave your life away for free; If you weep for yourself, it is well deserved. A single breath whose value is a whole world, You do not seek that breath for even a moment. Out of heedlessness, you held yourself cheap; You do not know the price of one breath of yours. Sometimes they showed miracles, sometimes proofs; Sometimes they showed the Torah, and sometimes the Quran. They made you aware of good and evil; They shortened your path to the Truth. They told you what to do, how to do it, and why to do it; Blind the eyes of desire, and do the work of God. All this hardship and pleading was not for this: That you should straighten the turban of your vanity. You strut in the bazaar of arrogance, No one dares ask you what your name is. You wear a garment with a hundred folds, You do not think of the cotton and the shroud. Until your head and feet are broken together, You will not be satiated with bread, clothes, and shelter. As long as you have a head and have feet, You maintain the vein of profit and loss. You of earthen nature, with so much wind of conceit, When you lay down your head, you will drop it all at once. You gladly give yourself over to delusion; You will soon bring back an empty basket from the water. Since you are asleep, you know nothing of these words; When you wrap your head in a shroud, you will not know. Go and make an effort, if you are a prophet of your own soul, So that you may take provisions from this world. Do you think you are saved by one act of obedience, That you sit so free from care in heedlessness? This work is not weighed easily for you, O friend! You must come out completely clean from the skin. Wailing and silence have no benefit; For your existence has no cure.

Updated 2026-07-03

Contributors are: