1Cademy - بخش ۴ - الحکایه و التمثیل / Section 4

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۴ - الحکایه و التمثیل / Section 4 - The Tale and the Parable

Original content

یکی پرسید از آن مجنون معنی
که کیست این خلق و چیست این کار دنیی

چنین گفت او که دوغ است این همه کار
مگس بر دوغ گرد آمد به یک بار

چه وادی است این که ما در وی فتادیم !
ز دست خویش از سر پی فتادیم

درین وادی همه غولان خویشیم
ز اول روز مشغولان خویشیم

چو درمانیم ، برداریم فریاد
بلا چون رفت ، بگذرایمش از یاد

دریغا رنج برد ما به دنیی
غم بسیار و آنرا حاصلی نی

اگر از دیده صد دریا بباری
خدا داند که تو بر هیچ کاری

عزیزا گر به دست آری کدویی
پدید آری برو چشمی و رویی

کدو پر یخ کنی و آنگه بداری
که تا اشگی همی ریزی به زاری

چو باران گرچه آن اشگ است بسیار
به چشم کس ندارد هیچ مقدار

همه در جنب قدرت هم چنانیم
اگر خندیم وگر اشگی فشانیم

هزاران دل برین آتش کباب است
که را پروای این یک قطره آب است ؟

نگردد ز اشگ تو حکم خدایی
چه گویی با که ای و در کجایی ؟

اگر هر دو جهان نابود باشد
خدا را نه زیان نه سود باشد

اگر روزیت بر گیرند از پیش
قیاس حق نگیری نیز از خویش

اگر نالی وگر نه ، کار رفته ست
همه نقشی از آن پرگار رفته ست

بنه تن تا نمالد روزگارت
چنین رفته ست ، با دیگر چه کارت ؟

چرا هر چند کاری سخت افتاد
ز حیرت بر تو افتاده ست فریاد

همی پرسی که این چون و آن چگونه ست
چرا این راست دیگر پاشکونه ست

اگر تو چشم داری چشم کن باز
چو کردی چشم باز، اندیشه کن ساز

دمی آرام موجودات بنگر
ثبات نفس یک یک ذات بنگر

ترا گر عقل و تمییزست رفته
چه می پرسی همه چیزست رفته

تو ای عطار ره در کوی جان گیر
جهان کم گیر ، گو دشمن جهان گیر

تو کرکس نیستی ، مردار بگذار
جهان با دیو مردم خوار بگذار

سلیمان را چو شد انگشتری گم
برست از ریش مشتی دیو مردم

قدم در نه به بازار عدم تو
چه می جویی ز مشتی نوقدم تو

هر آنچ آن باطل است از پیش برگیر
ره حق گیر و دل از خویش برگیر

ز حب مال و حب جاه برخیز
حجاب خود تویی ، از راه برخیز

چرا جانت ز عالم پر گزند است ؟
که از عالم ترا قوتی بسنده ست

اگر این نفس فرتوتت نبودی
غم و اندیشهٔ قوتت نبودی

ز خود بگذر ، قدم در راه دین زن
بت است این نفس کافر، بر زمین زن

مکن در راه دین یک ذره سستی
که نستانند در دین جز درستی

English translation

Someone asked that madman of spiritual meaning, "Who are these people, and what is the business of this world?" He replied, "All this business is but buttermilk, And the flies have gathered upon the buttermilk all at once. What a valley is this into which we have fallen! We have fallen out of our own hands and off our own path. In this valley, we are all our own ghouls (demons), From the very first day, we are occupied only with ourselves. When we are helpless, we raise a cry; When the affliction is gone, we let it pass from our memory. Alas for our toil in this world, Much sorrow, and no harvest from it. Even if you rain a hundred oceans from your eyes, God knows that you are engaged in nothing. Dear friend, if you get hold of a gourd, And fashion on it eyes and a face, You fill the gourd with ice and then hold it, So that it may continuously shed tears in lamentation. Though those tears are as abundant as rain, In anyone's eyes, they have no value at all. We are all exactly like that next to Divine Power, Whether we laugh or whether we shed tears. Thousands of hearts are roasted upon this fire; Who cares about this single drop of water? God's decree will not change because of your tears; What are you saying, with whom are you, and where are you? If both worlds were to become non-existent, It would bring neither loss nor gain to God. If they take away your daily sustenance from before you, Do not measure the Truth by your own standards. Whether you lament or not, the deed is done, Every design has already emanated from that Compass. Submit your body so that the times do not crush you; It has gone thus; what else is your business? Why is it that whenever a hard task befalls, A cry erupts from you in bewilderment? You continually ask why this is so and how that is, Why this is straight and the other is upside down. If you have eyes, open your eyes; When you have opened your eyes, start to think. Look for a moment at the restfulness of beings; Look at the steadfastness of the essence of every entity. If your intellect and discernment have departed, Why do you ask? Everything has already departed. You, O Attar, take the path in the alley of the soul; Value the world little, let the enemy seize the world. You are not a vulture, leave the carrion behind; Leave the world to the man-eating demon. When Solomon's ring was lost, He escaped the beard of a handful of demonic people. Set foot into the bazaar of non-existence; What do you seek from a handful of newly-arrived ones? Remove whatever is false from before you; Take the path of Truth and detach your heart from yourself. Rise above the love of wealth and the love of status; You are your own veil; rise up from the path. Why is your soul full of injury from the world? Since a mere morsel of food from the world is enough for you. If you did not have this decrepit carnal soul, You would not have sorrow and anxiety about food. Pass beyond yourself, set foot on the path of religion; This infidel soul is an idol, dash it to the ground. Do not show even an atom of slackness in the path of religion, For they accept nothing in religion but soundness."

Updated 2026-07-03

Contributors are: