1Cademy - فی وصف حاله / On Describing His Own State

Learn Before

منطق‌الطیر / The Conference of the Birds

Poem

فی وصف حاله / On Describing His Own State

Original content

کردی ای اعطار بر عالم نثار
نافهٔ اسرار هر دم صد هزار

از تو پر عطرست آفاق جهان
وز تو در شورند عشاق جهان

گه دم عشق علی الاخلاق زن
گه نوای پردهٔ عشاق زن

شعر تو عشاق را سرمایه داد
عاشقان را دایم این سرمایه داد

ختم شد بر تو چو بر خورشید نور
منطق الطیر و مقامات طیور

از سر دردی بدین میدان درآی
جان سپر زار و بدین دیوان درآی

در چنین میدان که شد جان ناپدید
بل که شد هم نیز میدان ناپدید

گر نیایی از سر دردی درو
روی ننماید ترا گردی درو

در ازل درد تو چون شد گام زن
گر زنی گامی همه بر کام زن

تا نگردد نامرادی قوت تو
کی شود زنده دل مبهوت تو

درد حاصل کن که درمان درد تست
در دو عالم داروی جان درد تست

در کتاب من مکن ای مرد راه
از سر شعر و سر کبری نگاه

از سر دردی نگه کن دفترم
تا ز صد یک درد داری باورم

گوی دولت آن برد تا پیشگاه
کز سر دردی کند این را نگاه

در گذر از زاهدی و سادگی
درد باید، درد و کارافتادگی

هرکرا دردیست درمانش مباد
هرک درمان خواهد او جانش مباد

مرد باید تشنه و بی خورد و خواب
تشنه ای کو تا ابد نرسد به آب

هرک زین شیوه سخن دردی نیافت
از طریق عاشقان گردی نیافت

هرک این را خواند مرد کار شد
وانک این دریافت برخوردار شد

اهل صورت غرق گفتار من اند
اهل معنی مرد اسرار من اند

این کتاب آرایش است ایام را
خاص را داده نصیب و عام را

گر چو یخ افسرده ای دید این کتاب
خوش برون آمد جوابش از حجاب

نظم من خاصیتی دارد عجیب
زانک هر دم بیشتر بخشد نصیب

گر بسی خواندن میسر آیدت
بی شکی هر بار خوشتر آیدت

زین عروس خانگی در خدر ناز
جز به تدریجی نیفتد پرده باز

تا قیامت نیز چون من بی خودی
در سخن ننهد قلم بر کاغذی

هستم از بحر حقیقت درفشان
ختم شد بر من سخن اینک نشان

گر ثنای خویشتن گویم بسی
کی پسندد آن ثنا از من کسی

لیک خود منصف شناسد قدر من
زانک پنهان نیست نور بدر من

حال خود سر بسته گفتم اندکی
خود سخن دان داد بدهد بی شکی

آنچ من بر فرق خلق افشانده ام
گر نمانم تا قیامت مانده ام

در زفان خلق تا روز شمار
یاد گردم، بس بود این یادگار

گر بریزد از هم این نه دایره
کم نگردد نقطهٔ زین تذکره

گر کسی را ره نماید این کتاب
پس براندازد ز پیش او حجاب

چون به آسایش رسد زین یادگار
در دعا گوینده را گو یاد دار

گل فشانی کرده ام زین بوستان
یاد داریدم به خود ای دوستان

هر یکی خود را در آن نوعی که بود
کرد لختی جلوه و بگذشت زود

لاجرم من نیز همچون رفتگان
جلوه دادم مرغ جان بر خفتگان

زین سخن گر خفته ای عمری دراز
یک نفس بیدار دل گردد به راز

بی شکی دایم برآید کار من
منقطع گردد غم و تیمار من

بس که خود را چون چراغی سوختم
تا جهانی را چو شمع افروختم

همچو مشکاتی شد از دودم دماغ
شمع خلدی تا که از دود چراغ

روز خوردم رفت، شب خوابم نماند
زآتش دل بر جگر آبم نماند

با دلم گفتم که ای بسیار گوی
چند گویی، تن زن و اسرار جوی

گفت غرق آتشم عیبم مکن
می بسوزم گر نمی گویم سخن

بحر جانم می زند صد گونه جوش
چون توانم بود یک ساعت خموش

بر کسی فخری نمی آرم بدین
خویش را مشغول می دارم بدین

گرچه از دل نیست خالی درد این
چند گویم چون نیم من مرد این

این همه افسانه ی بیهودگیست
کار مردان از منی پالودگیست

دل که او مشغول این بیهوده شد
زوچه آید چون سخن فرسوده شد

می بباید ترک جان نهمار کرد
زین همه بیهوده استغفار کرد

چند خواهی بحر جان در جوش بود
جان فشاندن باید و خاموش بود

English translation

O Attar, you have scattered upon the world A hundred thousand pods of secrets at every moment. The horizons of the world are filled with your perfume, And the lovers of the world are in tumult because of you. At times, speak of the love that transcends morals; At times, play the melody of the lovers' veil. Your poetry has given capital to the lovers; It has always given this capital to the seekers. With you, like the sun with light, has ended The Conference of the Birds and the Stations of the Birds. Enter this arena with a heart full of pain; Sacrifice your soul and enter this collection. In such an arena where the soul disappears, Nay, even the arena itself disappears. If you do not enter it with pain, Not a speck of dust will show its face to you. When your pain began to step in eternity, If you take any step, take it in accordance with desire. Lest disappointment becomes your nourishment, How can your bewildered heart come alive? Acquire pain, for your cure is your pain; In both worlds, the medicine for your soul is your pain. O traveler of the path, do not look at my book From the perspective of poetry and pride. Look at my book with a painful eye, So that you may believe even one percent of my pain. He who wins the ball of fortune at the threshold Is the one who looks at this with a painful eye. Pass by asceticism and simplicity; Pain is needed, pain and being broken. May he who has pain never find a cure for it, And he who seeks a cure, may he have no soul. A man must be thirsty, without food or sleep; A thirsty one who never reaches water. Whoever found no pain in this manner of speech, Found no dust from the path of lovers. Whoever read this became a man of action, And whoever understood this became blessed. The people of form are drowned in my speech; The people of meaning are the men of my secrets. This book is an adornment for the days, Giving a portion to the elite and the common folk. If one frozen like ice saw this book, He would happily emerge from his veil. My poetry has a strange property, For every moment it bestows a greater portion. If reading it many times is made possible for you, Without doubt, it will seem sweeter to you each time. From this domestic bride in the veil of grace, The curtain is not lifted except gradually. Until the Resurrection, a self-forgetful one like me Will not put pen to paper in speech. I am shedding pearls from the sea of reality; Speech is ended with me, and here is the sign. If I praise myself greatly, Who would approve of that praise from me? But the just person himself knows my worth, For the light of my full moon is not hidden. I have spoken a little of my state in a sealed manner; The speech-knower will surely do me justice. What I have scattered upon the heads of creation, Even if I do not remain, it will remain until the Resurrection. In the tongues of creation until the Day of Judgment, I will be remembered, and this memorial is enough. Even if these nine spheres fall apart, The point of this chronicle will not decrease. If this book guides someone to the path, It will then cast away the veil from before him. When he finds comfort through this memorial, Tell him to remember the speaker in his prayers. I have scattered flowers from this garden; Remember me, my friends, when you are together. Each one, in whatever form they were, Manifested for a moment and quickly passed away. Inevitably, I too, like those who have departed, Manifested the bird of the soul to those who sleep. If a sleeper is awakened by this speech after a long life, And his heart becomes aware of the secret for a single breath, Without doubt, my work will forever succeed, And my sorrow and grief will be severed. With how much did I burn myself like a lamp, So that I might light up a world like a candle. My brain became like a niche from my smoke, To light the candle of eternity from the lamp's smoke. My day's food is gone, no sleep remains at night, No water remains on my liver from the heart's fire. I said to my heart: 'O talkative one, How long will you speak? Keep silent and seek secrets.' It said: 'I am drowned in fire, do not blame me; I burn if I do not speak. The sea of my soul is boiling in a hundred ways; How can I remain silent for a single hour?' I do not boast over anyone with this; I keep myself occupied with this. Although my heart is not free from the pain of this, How long should I speak, since I am not the man for this? All this is the fable of futility; The work of men is to cleanse themselves of the self. The heart that became occupied with this futility, What will come of it when speech has worn out? One must make an ultimate sacrifice of the soul, And ask forgiveness for all this futility. How long do you want the sea of soul to boil? One must sacrifice the soul and remain silent.

Updated 2026-07-02

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related