1Cademy - حکایت زاهدی خودپسند که از مرده‌ای احتراز جست / The Tale of a Self-Conceited Ascetic Who Avoided a Dead Man

Learn Before

منطق‌الطیر / The Conference of the Birds

Poem

حکایت زاهدی خودپسند که از مرده‌ای احتراز جست / The Tale of a Self-Conceited Ascetic Who Avoided a Dead Man

Original content

چون بمرد آن مرد مفسد در گناه
گفت می بردند تابوتش به راه

چون بدید آن زاهدی، کرد احتراز
تا نباید کرد بر مفسد نماز

در شب آن زاهد مگر دیدش به خواب
در بهشت و روی همچون آفتاب

مرد زاهد گفتش آخر ای غلام
از کجا آوردی این عالی مقام

در گنه بودی تو تا بودی همه
پای تا فرقت بیالودی همه

گفت از بی رحمی تو کردگار
کرد رحمت بر من آشفته کار

عشق بازی بین که حکمت می کند
می کند این کار و رحمت می کند

حکمت او در شبی چون پر زاغ
کودکی را می فرستد با چراغ

بعد از آن بادی فرستد تیزرو
کان چراغ او بکش، برخیز و رو

پس بگیرد طفل را در ره گذر
کز چه کشتی آن چراغ ای بی خبر

زان بگیرد طفل را تا در حساب
می کند با او به صد شفقت عتاب

گر همه کس جز نمازی نیستی
حکمتش را عشق بازی نیستی

کار حکمت جز چنین نبود تمام
لاجرم خوداین چنین آمد مدام

در ره او صد هزاران حکمتست
قطره را حصه ی بحر رحمتست

روز و شب این هفت پرگار ای پسر
از برای تست در کار ای پسر

طاعت روحانیون از بهر تست
خلد و دوزخ عکس لطف و قهرتست

قدسیان جمله سجودت کرده اند
جزو و کل غرق وجودت کرده اند

از حقارت سوی خود منگر بسی
زانک ممکن نیست بیش از تو کسی

جسم تو جزوست و جانت کل کل
خویش را عاجز مکن در عین ذل

کل تو درتافت جزوت شد پدید
جان تو بشتافت عضوت شد پدید

نیست تن از جان جدا ، جزوی ازوست
نیست جان از کل جدا، عضوی ازوست

چون عدد نبود درین راه و احد
جزو و کل پیوسته باشد با ابد

صد هزاران ابر رحمت فوق تو
می ببارد تافزاید شوق تو

چون درآید وقت رفعتهای کل
از برای تست خلعتهای کل

هرچ چندانی ملایک کرده اند
از پی تو بر فذلک کرده اند

جملهٔ طاعات ایشان، کردگار
بر تو خواهد کرد جاویدان نثار

English translation

When that corrupt man died in sin, They said his coffin was being carried along the road. When a certain ascetic saw it, he avoided it, So he wouldn't have to pray over a corrupt man. At night, the ascetic happened to see him in a dream, In Paradise, with a face like the sun. The ascetic said to him, 'O youth, Where did you get this exalted rank? You were in sin as long as you existed, From head to foot, you were completely defiled.' He said, 'Because of your mercilessness, the Creator Had mercy on my wretched self. Behold the play of love, how Wisdom acts; It does this deed and grants mercy. His Wisdom, on a night like a crow's wing, Sends a child with a lamp. After that, He sends a swift wind, Saying, blow out his lamp, arise and go. Then He stops the child on the path, Asking, 'Why did you extinguish that lamp, O ignorant one?' He reproves the child so that in the reckoning, He may reproach him with a hundred compassions. If everyone were nothing but devout worshippers, There would be no play of love for His Wisdom. The work of Wisdom is not complete except like this, Inevitably, it has always been thus. In His path, there are a hundred thousand wisdoms; A drop has a share of the ocean of mercy. Day and night, these seven compasses, O son, Are at work for your sake, O son. The obedience of the spiritual beings is for you, Paradise and Hell are reflections of His grace and wrath. The holy ones have all bowed to you, The part and the whole have immersed you in existence. Do not look upon yourself with much contempt, Because no one greater than you is possible. Your body is a part and your soul is the whole of the whole, Do not render yourself helpless in utter abasement. Your whole shone forth, your part became manifest, Your soul hastened, your limb became manifest. The body is not separate from the soul, it is a part of it; The soul is not separate from the Whole, it is a member of it. Since there is no number in this path and one, The part and the whole are joined with eternity. A hundred thousand clouds of mercy above you, Rain down to increase your longing. When the time for the universal elevations arrives, The universal robes of honor are for you. Whatever all those angels have done, They have done for your sake as a total sum. All their obediences, the Creator, Will eternally bestow upon you.

Updated 2026-07-04

Contributors are: