Learn Before
دفتر چهارم - بخش ۱۱۷ - مثال دیگر هم درین معنی / Book Four - Section 117 - Another Example of This Meaning
Original content
هست بازیهای آن شیر علم
مخبری از بادهای مکتتم
گر نبودی جنبش آن بادها
شیر مرده کی بجستی در هوا
زان شناسی باد را گر آن صباست
یا دبورست این بیان آن خفاست
این بدن مانند آن شیر علم
فکر میجنباند او را دم به دم
فکر کان از مشرق آید آن صباست
وآنک از مغرب دبور با وباست
مشرق این باد فکرت دیگرست
مغرب این باد فکرت زان سرست
مه جمادست و بود شرقش جماد
جان جان جان بود شرق فؤاد
شرق خورشیدی که شد باطنفروز
قشر و عکس آن بود خورشید روز
زآنک چون مرده بود تن بیلهب
پیش او نه روز بنماید نه شب
ور نباشد آن چو این باشد تمام
بیشب و بی روز دارد انتظام
همچنانک چشم میبیند به خواب
بیمه و خورشید ماه و آفتاب
نوم ما چون شد اخ الموت ای فلان
زین برادر آن برادر را بدان
ور بگویندت که هست آن فرع این
مشنو آن را ای مقلد بییقین
میبیند خواب جانت وصف حال
که به بیداری نبینی بیست سال
در پی تعبیر آن تو عمرها
میدوی سوی شهان با دها
که بگو آن خواب را تعبیر چیست
فرع گفتن این چنین سر را سگیست
خواب عامست این و خود خواب خواص
باشد اصل اجتبا و اختصاص
پیل باید تا چو خسپد او ستان
خواب بیند خطهٔ هندوستان
خر نبیند هیچ هندستان به خواب
خر ز هندستان نکردست اغتراب
جان همچون پیل باید نیک زفت
تا به خواب او هند داند رفت تفت
ذکر هندستان کند پیل از طلب
پس مصور گردد آن ذکرش به شب
اذکروا الله کار هر اوباش نیست
ارجعی بر پای هر قلاش نیست
لیک تو آیس مشو هم پیل باش
ور نه پیلی در پی تبدیل باش
کیمیاسازان گردون را ببین
بشنو از میناگران هر دم طنین
نقشبندانند در جو فلک
کارسازانند بهر لی و لک
گر نبینی خلق مشکین جیب را
بنگر ای شبکور این آسیب را
هر دم آسیبست بر ادراک تو
نبت نو نو رسته بین از خاک تو
زین بد ابراهیم ادهم دیده خواب
بسط هندستان دل را بیحجاب
لاجرم زنجیرها را بر درید
مملکت بر هم زد و شد ناپدید
آن نشان دید هندستان بود
که جهد از خواب و دیوانه شود
میفشاند خاک بر تدبیرها
میدراند حلقهٔ زنجیرها
آنچنان که گفت پیغامبر ز نور
که نشانش آن بود اندر صدور
که تجافی آرد از دار الغرور
هم انابت آرد از دار السرور
بهر شرح این حدیث مصطفی
داستانی بشنو ای یار صفا
English translation
The flutterings of that flag-lion are reports of the hidden winds.
If not for the motion of those winds, how would the dead lion leap in the air?
From that you recognize the wind — whether it is the saba (east wind) or the dabur — this exposition reveals what was hidden.
This body resembles that flag-lion; thought moves it moment by moment.
Thought that comes from the east is the saba; that which comes from the west is the dabur, carrying pestilence.
The east of this wind of thought is one thing; the west of this wind of thought is from another source.
The moon is inanimate (jamād), and its east is inanimate; soul-of-soul-of-soul (jān-e jān-e jān) is the east of the heart (fu'ād).
The east of a sun that illumines the inner — the sun of day is but its shell and reflection.
For when the body is dead, without flame, before it neither day appears nor night.
But if that be absent, when this is whole, without night or day it holds its order.
Just as the eye sees in sleep — without moon or sun, without moonlight or sunlight.
Since our sleep has become the brother of death, O friend, from this brother know that other brother.
And if they tell you that that (death) is the branch of this (sleep), do not listen, O imitator without certainty.
Your soul sees in dream descriptions of states that in wakefulness you would not see in twenty years.
In pursuit of their interpretation, for lifetimes you run toward kings with cunning,
Saying: "Tell me, what is the interpretation of that dream?" To call such a mystery a mere branch is a dog's act.
This is the sleep of the common folk — but the sleep of the elect is itself the origin of divine election (ijtibā') and being singled out (ikhtisās).
An elephant is needed: when it sleeps in its abode, it dreams of the land (khitta) of Hindustan.
A donkey sees no Hindustan in its dreams — a donkey has never emigrated (ightirāb) from Hindustan.
The soul must be like an elephant, truly mighty (zaft), so that in its dream it knows how to go swiftly to India.
The elephant makes remembrance (dhikr) of Hindustan out of longing, then that remembrance takes visible form at night.
"Remember God" (Udhkurū Allāh) is not the work of every rabble; "Return!" (Irji'ī) does not stand at the feet of every rogue.
But do not despair — be an elephant yourself; and if not yet an elephant, pursue transformation (tabdīl).
Look at the alchemists of the revolving sphere, hear from the glassblowers their ringing at every moment.
They are pattern-makers in the expanse of the heavens, arrangers of affairs for me and for you.
If you do not see the musk-bosomed spiritual beings, look, O night-blind one, at this influence (āsīb).
At every moment there is an influence upon your perception — see fresh plants ever sprouting from your soil.
From this, Ibrāhīm Adham saw the dream — the expanse of the Hindustan of the heart, unveiled.
So of necessity he tore apart the chains, overturned the kingdom and disappeared.
That was the sign he saw — it was Hindustan — that one springs from sleep and becomes mad with love.
Scattering dust upon all stratagems, tearing apart the rings of chains —
Just as the Prophet spoke of a light whose sign was found within the breasts (sudūr):
That it brings withdrawal (tajāfī) from the Abode of Delusion (Dār al-Ghurūr), and brings repentance (ināba) even from the Abode of Joy (Dār al-Surūr).
For the explanation of this hadith of Mustafā, hear a story, O companion of purity.
0
1
Tags
Humanities
Literature
Islam
Religion
Science
Philosophy
Social Science
Persian Literature Prerequisite Course
Related
دفتر چهارم - بخش ۸۳ - قصهٔ آن آبگیر و صیادان و آن سه ماهی یکی عاقل و یکی نیم عاقل وان دگر مغرور و ابله مغفل لاشی و عاقبت هر سه / Book Four - Section 83 - The Story of That Pond and the Fishermen, and Those Three Fish - One Wise, One Half-Wise, and the Other Vain, Foolish, Heedless, Worthless - and the Fate of All Three
دفتر چهارم - بخش ۴ - سؤال کردن از عیسی علیهالسلام کی در وجود از همهٔ صعبها صعبتر چیست / Book Four - Section 4 - Asking Jesus, Peace Be Upon Him, What in Existence is the Most Difficult of All Difficulties
دفتر چهارم - بخش ۵ - قصد خیانت کردن عاشق و بانگ بر زدن معشوق بر وی / Book Four - Section 5 - The lover intending to act treacherously and the beloved crying out at him
دفتر چهارم - بخش ۱۰ - مثال دنیا چون گولخن و تقوی چون حمام / Book Four - Section 10 - The Example of the World as a Furnace-Room and Piety as a Bathhouse
دفتر چهارم - بخش ۱۱ - قصهٔ آن دباغ کی در بازار عطاران از بوی عطر و مشک بیهوش و رنجور شد / Book Four - Section 11 - The Tale of the Tanner Who Fell Unconscious and Sick in the Perfumers' Bazaar from the Smell of Perfume and Musk
دفتر چهارم - بخش ۱۳ - عذر خواستن آن عاشق از گناه خویش به تلبیس و روی پوش و فهم کردن معشوق آن را نیز / Book Four - Section 13 - The lover apologizing for his sin through deception and concealment, and the beloved understanding it as well
دفتر چهارم - بخش ۱۵ - گفتن آن جهود علی را کرم الله وجهه کی اگر اعتماد داری بر حافظی حق از سر این کوشک خود را در انداز و جواب گفتن امیرالمؤمنین او را / Book Four - Section 15 - That Jew Saying to Ali, May God Honor His Face, 'If You Have Trust in God's Protection, Throw Yourself from the Top of This Palace,' and the Reply of the Commander of the Faithful to Him
دفتر چهارم - بخش ۱۶ - قصهٔ مسجد اقصی و خروب و عزم کردن داود علیهالسلام پیش از سلیمان علیهالسلام بر بنای آن مسجد / Book Four — Section 16 — The Story of the Aqsa Mosque and the Carob, and David's (peace be upon him) Resolve Before Solomon (peace be upon him) to Build That Mosque
دفتر چهارم - بخش ۱۹ - قصهٔ آغاز خلافت عثمان رضی الله عنه و خطبهٔ وی در بیان آنک ناصح فعال به فعل به از ناصح قوال به قول / Book Four - Section 19 - The Tale of the Beginning of the Caliphate of Uthman, May God be Pleased with Him, and His Sermon Explaining That the Active Advisor by Deed is Better Than the Speaking Advisor by Word
دفتر چهارم - بخش ۲۰ - در بیان آنک حکما گویند آدمی عالم صغریست و حکمای اللهی گویند آدمی عالم کبریست زیرا آن علم حکما بر صورت آدمی مقصور بود و علم این حکما در حقیقت حقیقت آدمی موصول بود / Book Four - Section 20 - In Explanation That Philosophers Say Man is the Minor World, and Divine Philosophers Say Man is the Major World, Because the Knowledge of Those Philosophers Was Restricted to the Form of Man, and the Knowledge of These Philosophers Was Connected to the True Reality of Man
دفتر چهارم - بخش ۲۱ - تفسیر این حدیث کی مثل امتی کمثل سفینة نوح من تمسک بها نجا و من تخلف عنها غرق / Book Four - Section 21 - Commentary on this Hadith that the likeness of my Ummah is like the Ark of Noah: whoever holds fast to it is saved, and whoever stays behind from it is drowned
دفتر چهارم - بخش ۲۳ - کرامات و نور شیخ عبدالله مغربی قدس الله سره / Book Four - Section 23 - The Miracles and Light of Sheikh ʿAbdullāh al-Maghribī, may God sanctify his secret
دفتر چهارم - بخش ۲۴ - بازگردانیدن سلیمان علیهالسلام رسولان بلقیس را به آن هدیهها کی آورده بودند سوی بلقیس و دعوت کردن بلقیس را به ایمان و ترک آفتابپرستی / Book Four - Section 24 - Solomon, Peace Be Upon Him, Returning the Messengers of Bilqis with the Gifts They Had Brought, Back to Bilqis, and Calling Bilqis to Faith and Forsaking Sun-Worship
دفتر چهارم - بخش ۲۷ - دیدن درویش جماعت مشایخ را در خواب و درخواست کردن روزی حلال بیمشغول شدن به کسب و از عبادت ماندن و ارشاد ایشان او را و میوههای تلخ و ترش کوهی بر وی شیرین شدن به داد آن مشایخ / Book Four - Section 27 - A Dervish Seeing the Congregation of Shaykhs in a Dream and Requesting Lawful Sustenance Without Engaging in Earning and Being Kept from Worship, and Their Guiding Him, and the Bitter and Sour Mountain Fruits Becoming Sweet to Him Through the Justice of Those Shaykhs
دفتر چهارم - بخش ۲۹ - تحریض سلیمان علیهالسلام مر رسولان را بر تعجیل به هجرت بلقیس بهر ایمان / Book Four - Section 29 - Solomon, Peace Be Upon Him, Urging the Messengers to Hasten the Migration of Bilqis for the Sake of Faith
دفتر چهارم - بخش ۳۰ - سبب هجرت ابراهیم ادهم قدس الله سره و ترک ملک خراسان / Book Four - Section 30 - The Cause of the Migration of Ibrahim Adham, May God Sanctify His Secret, and Leaving the Kingdom of Khorasan
دفتر چهارم - بخش ۳۱ - حکایت آن مرد تشنه کی از سر جوز بن جوز میریخت در جوی آب کی در گو بود و به آب نمیرسید تا به افتادن جوز بانگ آب# بشنود و او را چو سماع خوش بانگ آب اندر طرب میآورد / Book Four — Section 31 — The Story of the Thirsty Man Who Was Throwing Walnuts from the Top of the Walnut Tree into a Stream That Was in a Gully and Could Not Reach the Water, So That by the Falling of the Walnuts He Might Hear the Sound of the Water, and the Sound of the Water Would Bring Him into Ecstasy Like a Pleasant Samāʿ
دفتر چهارم - بخش ۳۲ - تهدید فرستادن سلیمان علیهالسلام پیش بلقیس کی اصرار میندیش بر شرک و تاخیر مکن / Book Four - Section 32 - Solomon, Peace Be Upon Him, Sending a Threat to Bilqis Not to Persist in Polytheism and Not to Delay
دفتر چهارم - بخش ۳۵ - بقیهٔ قصهٔ اهل سبا و نصیحت و ارشاد سلیمان علیهالسلام آل بلقیس را هر یکی را اندر خور خود و مشکلات دین و دل او و صید کردن هر جنس مرغ ضمیری به صفیر آن جنس مرغ و طعمهٔ او / Book Four - Section 35 - The Rest of the Tale of the People of Saba and the Advice and Guidance of Solomon, Peace Be Upon Him, to the Family of Bilqis, Each According to Their Capacity and the Difficulties of Their Religion and Heart, and Catching Every Kind of Bird of Consciousness with the Whistle of That Kind of Bird and Its Bait
دفتر چهارم - بخش ۳۸ - قصهٔ یاری خواستن حلیمه از بتان چون عقیب فطام مصطفی را علیهالسلام گم کرد و لرزیدن و سجدهٔ بتان و گواهی دادن ایشان بر عظمت کار مصطفی صلیالله علیه و سلم / Book Four - Section 38 - The Tale of Halima Seeking Help from the Idols When She Lost Mustafa, Peace Be Upon Him, After Weaning Him, and the Trembling and Prostration of the Idols and Their Bearing Witness to the Greatness of the Affair of Mustafa, May God Bless Him and Grant Him Peace
دفتر چهارم - بخش ۴۵ - قصهٔ شاعر و صله دادن شاه و مضاعف کردن آن وزیر بوالحسن نام / Book Four - Section 45 - The Tale of the Poet and the King Giving a Reward and Its Doubling by the Vizier Named Abu'l-Hasan
دفتر چهارم - بخش ۴۹ - درآمدن سلیمان علیهالسلام هر روز در مسجد اقصی بعد از تمام شدن جهت عبادت و ارشاد عابدان و معتکفان و رستن عقاقیر در مسجد / Book Four — Section 49 — Solomon (Peace Be Upon Him) Entering the Aqsa Mosque Every Day After Completing the Purpose of Worship, and Guiding the Worshippers and Those in Seclusion, and the Growing of Medicinal Simples in the Mosque
دفتر چهارم - بخش ۵۰ - آموختن پیشه گورکنی قابیل از زاغ پیش از آنک در عالم علم گورکنی و گور بود / Book Four - Section 50 - Cain Learning the Craft of Grave-Digging from a Crow Before the Science of Grave-Digging and Graves Existed in the World
دفتر چهارم - بخش ۵۱ - قصهٔ صوفی کی در میان گلستان سر به زانو مراقب بود یارانش گفتند سر برآور تفرج کن بر گلستان و ریاحین و مرغان و آثار رحمةالله تعالی / Book Four — Section 51 — Story of the Sufi Who, in the Midst of a Rose Garden, Was Absorbed in Contemplation with His Head upon His Knee; His Companions Said: 'Lift Your Head and Delight in the Rose Garden, the Fragrant Herbs, the Birds, and the Signs of God's Mercy, Exalted Be He'
دفتر چهارم - بخش ۵۳ - بیان آنک حصول علم و مال و جاه بدگوهران را فضیحت اوست و چون شمشیریست کی افتادست به دست راهزن / Book Four – Section 53 – On the fact that the acquisition of knowledge, wealth, and rank by the base-natured is his own disgrace, and is like a sword that has fallen into the hand of a highway robber
دفتر چهارم - بخش ۵۴ - تفسیر یا ایها المزمل / Book Four - Section 54 - Commentary on Ya Ayyuha al-Muzzammil
دفتر چهارم - بخش ۵۵ - در بیان آنک ترک الجواب جواب مقرر این سخن کی جواب الاحمق سکوت شرح این هر دو درین قصه است کی گفته میآید / Book Four — Section 55 — On explaining that leaving the answer unanswered is the established answer to this saying, 'The answer to a fool is silence' — the explanation of both of these is in this story that is being told
دفتر چهارم - بخش ۵۶ - در تفسیر این حدیث مصطفی علیهالسلام کی ان الله تعالی خلق الملائکة و رکب فیهم العقل و خلق البهائم و رکب فیها الشهوة و خلق بنی آدم و رکب فیهم العقل و الشهوة فمن غلب عقله شهوته فهو اعلی من الملائکة و من غلب شهوته عقله فهو ادنی من البهائم / Book Four - Section 56 - Commentary on the Hadith of Mustafa (Peace Be Upon Him): 'Verily God Almighty created the angels and instilled in them intellect, created the beasts and instilled in them lust, and created the children of Adam and instilled in them both intellect and lust; so he whose intellect overcomes his lust is higher than the angels, and he whose lust overcomes his intellect is lower than the beasts'
دفتر چهارم - بخش ۵۸ - چالیش عقل با نفس هم چون تنازع مجنون با ناقه میل مجنون سوی حره میل ناقه واپس سوی کره چنانک گفت مجنون هوا ناقتی خلفی و قدامی الهوی و انی و ایاها لمختلفان / Book Four - Section 58 - The struggle of the intellect with the nafs is like the conflict of Majnun with his she-camel: Majnun's yearning is toward the freeborn woman, the she-camel's yearning is backward toward her foal; as Majnun said, 'The desire of my she-camel is behind me, and my desire is before me, and verily she and I are at variance.'
دفتر چهارم - بخش ۵۹ - نوشتن آن غلام قصهٔ شکایت نقصان اجری سوی پادشاه / Book Four - Section 59 - That Slave Writing the Tale of Complaint to the King Regarding the Reduction of His Allowance
دفتر چهارم - بخش ۶۰ - حکایت آن فقیه با دستار بزرگ و آنک بربود دستارش و بانگ میزد کی باز کن ببین کی چه میبری آنگه ببر / Book Four - Section 60 - The Tale of the Jurist with the Large Turban and the One Who Snatched His Turban and He Cried Out 'Unfurl It and See What You Are Taking, Then Take It'
دفتر چهارم - بخش ۶۱ - نصیحت دنیا اهل دنیا را به زبان حال و بیوفایی خود را نمودن به وفا طمع دارندگان ازو / Book Four - Section 61 - The World's Counsel to the People of the World by its Unspoken State and Showing its Faithlessness to Those Who Expect Faithfulness from It
دفتر چهارم - بخش ۶۴ - زجر مدعی از دعوی و امر کردن او را به متابعت / Book Four - Section 64 - Rebuking the Pretender for His Claim and Commanding Him to Follow
دفتر چهارم - بخش ۶۵ - بقیهٔ نوشتن آن غلام رقعه به طلب اجری / Book Four - Section 65 - The Rest of That Slave Writing a Petition Demanding His Allowance
دفتر چهارم - بخش ۶۶ - حکایت آن مداح کی از جهت ناموس شکر ممدوح میکرد و بوی اندوه و غم اندرون او و خلاقت دلق ظاهر او مینمود کی آن شکرها لافست و دروغ / Book Four — Section 66 — The Story of the Flatterer Who, for the Sake of Reputation, Was Giving Thanks to the Praised One, While the Smell of Grief and Sorrow Within Him and the Shabbiness of His Outer Robe Showed That Those Thanks Were Boasting and Lies
دفتر چهارم - بخش ۶۷ - دریافتن طبیبان الهی امراض دین و دل را در سیمای مرید و بیگانه و لحن گفتار او و رنگ چشم او و بی این همه نیز از راه دل کی انهم جواسیس القلوب فجالسوهم بالصدق / Book Four - Section 67 - The divine physicians perceiving the ailments of religion and the heart in the countenance of the disciple and the stranger, and his tone of speech, and the color of his eyes, and without all these, also by way of the heart, for 'verily they are the spies of hearts, so sit with them in truth'
دفتر چهارم - بخش ۶۸ - مژده دادن ابویزید از زادن ابوالحسن خرقانی قدس الله روحهما پیش از سالها و نشان صورت او سیرت او یک به یک و نوشتن تاریخنویسان آن در جهت رصد / Book Four — Section 68 — Bayazid's Glad Tidings of the Birth of Abu al-Hasan Kharaqani, May God Sanctify Both Their Spirits, Years Before, and the Description of His Appearance and Character One by One, and the Recording of That by Historians for the Purpose of Observation
دفتر چهارم - بخش ۷۰ - نقصان اجرای جان و دل صوفی از طعام الله / Book Four - Section 70 - The Deficiency in the Provision of the Sufi's Soul and Heart from the Food of God
دفتر چهارم - بخش ۷۱ - آشفتن آن غلام از نارسیدن جواب رقعه از قبل پادشاه / Book Four - Section 71 - The Agitation of That Slave Due to the Non-Arrival of the Reply to the Letter from the King
دفتر چهارم - بخش ۷۲ - کژ وزیدن باد بر سلیمان علیهالسلام به سبب زلت او / Book Four - Section 72 - The Wind Blowing Crookedly on Solomon, Peace Be Upon Him, Because of His Lapse
دفتر چهارم - بخش ۷۳ - شنیدن شیخ ابوالحسن رضی الله عنه خبر دادن ابویزید را و بود او و احوال او / Book Four — Section 73 — Shaykh Abū'l-Ḥasan (may God be pleased with him) Hearing the News Foretold by Bāyazīd, of His Existence and His States
دفتر چهارم - بخش ۷۵ - قصهٔ آنک کسی به کسی مشورت میکرد گفتش مشورت با دیگری کن کی من عدوی توم / Book Four - Section 75 - The Tale of That One Who Was Seeking Counsel from Someone Who Told Him, 'Seek Counsel with Another, for I Am Your Enemy'
دفتر چهارم - بخش ۷۶ - امیر کردن رسول علیهالسلام جوان هذیلی را بر سریهای کی در آن پیران و جنگ آزمودگان بودند / Book Four — Section 76 — The Prophet's (Peace Be Upon Him) Appointment of a Young Man of Hudhayl as Commander over a Military Expedition in Which There Were Elders and Battle-Hardened Warriors
دفتر چهارم - بخش ۷۹ - قصهٔ سبحانی ما اعظم شانی گفتن ابویزید قدس الله سره و اعتراض مریدان و جواب این مر ایشان را نه به طریق گفت زبان بلک از راه عیان / Book Four - Section 79 - The Story of Abu Yazid - may God sanctify his secret - Saying 'Glory be to me, how great is my station', and the Disciples' Objection, and His Answer to Them - Not by Way of Spoken Word but by Way of Manifest Vision
دفتر چهارم - بخش ۸۲ - علامت عاقل تمام و نیمعاقل و مرد تمام و نیممرد و علامت شقی مغرور لاشی / Book Four - Section 82 - The Sign of the Perfect Wise Man and the Half-Wise, the Perfect Man and the Half-Man, and the Sign of the Wretched, Proud, Worthless One
دفتر چهارم - بخش ۸۴ - سر خواندن وضو کننده اوراد وضو را / Book Four - Section 84 - The Secret of the One Performing Ablution Reciting the Invocations of Ablution
دفتر چهارم - بخش ۸۶ - قصهٔ آن مرغ گرفته کی وصیت کرد کی بر گذشته پشیمانی مخور تدارک وقت اندیش و روزگار مبر در پشیمانی / Book Four — Section 86 — Story of the Captured Bird That Counseled: Do Not Grieve Over the Past, Think of Remedying the Present Moment, and Do Not Waste Your Days in Regret
دفتر چهارم - بخش ۸۹ - در بیان آنک وهم قلب عقلست و ستیزهٔ اوست بدو ماند و او نیست و قصهٔ مجاوبات موسی علیهالسلام کی صاحب عقل بود با فرعون کی صاحب وهم بود / Book Four — Section 89 — On the Explanation That Illusion (Wahm) Is the Counterfeit of Intellect and Its Adversary, Resembling It Yet Not Being It, and the Story of the Dialogues of Moses, Peace Be Upon Him, Who Was a Person of Intellect, with Pharaoh, Who Was a Person of Illusion
دفتر چهارم - بخش ۹۲ - حمله بردن این جهانیان بر آن جهانیان و تاختن بردن تا سینور ذر و نسل کی سر حد غیب است و غفلت ایشان از کمین کی چون غازی به غزا نرود کافر تاختن آورد / Book Four — Section 92 — On the Attack of the Worldly upon the Otherworldly, and Their Raid Reaching as Far as the Boundary of the World of Ẕarr and of Lineage — Which Is the Frontier of the Unseen — and Their Heedlessness of the Ambush; for When the Holy Warrior Does Not Go to Battle, the Unbeliever Will Launch an Attack
دفتر چهارم - بخش ۹۵ - بیان آنک در توبه بازست / Book Four - Section 95 - In Explanation That the Door of Repentance Is Open
دفتر چهارم - بخش ۹۸ - تفسیر کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف / Book Four - Section 98 - Commentary on 'I was a hidden treasure, and I loved to be known'
دفتر چهارم - بخش ۱۰۲ - مشورت کردن فرعون با ایسیه در ایمان آوردن به موسی علیهالسلام / Book Four - Section 102 - Pharaoh Consulting with Asiya Regarding Believing in Moses, Peace Be Upon Him
دفتر چهارم - بخش ۱۰۹ - در بیان آنک شناسای قدرت حق نپرسد کی بهشت و دوزخ کجاست / Book Four — Section 109 — On the Declaration That One Who Knows the Power of God Does Not Ask Where Heaven and Hell Are
دفتر چهارم - بخش ۱۱۱ - تفسیر این آیت کی و ما خلقنا السموات والارض و ما بینهما الا بالحق نیافریدمشان بهر همین کی شما میبینید بلک بهر معنی و حکمت باقیه کی شما نمیبینید آن را / Book Four - Section 111 - Commentary on the verse 'And We created not the heavens and the earth, and all that is between them, except with truth' — I did not create them merely for what you see, but rather for an enduring meaning and wisdom that you do not see
دفتر چهارم - بخش ۱۱۴ - گفتن خلیل مر جبرئیل را علیهماالسلام چون پرسیدش کی الک حاجة خلیل جوابش داد کی اما الیک فلا / Book Four - Section 114 - Khalil Saying to Gabriel, Peace Be Upon Them Both, When He Asked Him, 'Do You Have a Need?' Khalil Answered Him, 'As for You, No'
دفتر چهارم - بخش ۲۲ - قصهٔ هدیه فرستادن بلقیس از شهر سبا سوی سلیمان علیهالسلام / Book Four - Section 22 - The Tale of Bilqis Sending a Gift from the City of Saba to Solomon, Peace Be Upon Him
The Tale of the Lover and the Night Watchman in the Masnavi
The Tale of the Preacher Who Prayed for the Wicked in the Masnavi
The Metaphor of Sunlight and the Unity of Believers in the Masnavi
The Tale of the Clay-Eater and the Perfumer in the Masnavi
The Metaphor of the False Sheikh and the Brackish Water in the Masnavi
The Tale of the Returning Poet and Divine Sustenance in the Masnavi
The Metaphor of the Demon Impersonating Solomon in the Masnavi
The Metaphor of the Carob Tree and the Bad Companion in the Masnavi
دفتر چهارم - بخش ۲ - تمامی حکایت آن عاشق که از عسس گریخت در باغی مجهول خود معشوق را در باغ یافت و عسس را از شادی دعای خیر میکرد و میگفت کی عسی ان تکرهوا شیا و هو خیر لکم / Book Four - Section 2 - The Complete Tale of That Lover Who Fled from the Night Watchman into an Unknown Garden, Found His Beloved in the Garden, and out of Joy Prayed for the Night Watchman, Saying, 'It May Be That You Dislike a Thing and It Is Good for You'
دفتر چهارم - بخش ۶۳ - تفسیر اوجس فی نفسه خیفة موسی قلنا لا تخف انک انت الاعلی / Book Four - Section 63 - Commentary on 'Moses conceived a fear within himself. We said, Fear not, indeed you are the uppermost'
دفتر چهارم - بخش ۱۲ - معالجه کردن برادر دباغ دباغ را به خفیه به بوی سرگین / Book Four - Section 12 - The Tanner's Brother Secretly Treating the Tanner with the Smell of Dung
دفتر چهارم - بخش ۴۶ - باز آمدن آن شاعر بعد چند سال به امید همان صله و هزار دینار فرمودن بر قاعدهٔ خویش و گفتن وزیر نو هم حسن نام شاه را کی این سخت بسیارست و ما را خرجهاست و خزینه خالیست و من او را بده یک آن خشنود کنم / Book Four - Section 46 - The Return of That Poet After Several Years in Hope of the Same Reward, and the Ordering of a Thousand Dinars According to His Custom, and the New Vizier-Also Named Hasan-Saying to the King: 'This Is Far Too Much, We Have Expenses, the Treasury Is Empty, and I Will Satisfy Him with a Trifle in an Instant'
دفتر چهارم - بخش ۷۴ - رقعهٔ دیگر نوشتن آن غلام پیش شاه چون جواب آن رقعهٔ اول نیافت / Book Four - Section 74 - That Slave Writing Another Letter to the King Because He Did Not Receive a Reply to the First Letter
دفتر چهارم - بخش ۳ - حکایت آن واعظ کی هر آغاز تذکیر دعای ظالمان و سختدلان و بیاعتقادان کردی / Book Four - Section 3 - The Tale of That Preacher Who, at the Beginning of Every Admonition, Would Pray for the Oppressors, the Hard-Hearted, and the Faithless
دفتر چهارم - بخش ۳۳ - پیدا کردن سلیمان علیهالسلام کی مرا خالصا لامر الله جهدست در ایمان تو یک ذره غرضی نیست مرا نه در نفس تو و حسن تو و نه در ملک تو خود بینی چون چشم جان باز شود به نورالله / Book Four - Section 33 - Solomon, Peace Be Upon Him, Making Evident That 'My Effort for Your Faith is Purely for the Sake of God; I Have Not a Speck of Ulterior Motive Regarding Your Person, Your Beauty, or Your Kingdom; You Will See This Yourself When the Eye of the Soul is Opened by the Light of God'
دفتر چهارم - بخش ۳۶ - آزاد شدن بلقیس از ملک و مست شدن او از شوق ایمان و التفات همت او از همهٔ ملک منقطع شدن وقت هجرت الا از تخت / Book Four - Section 36 - Bilqis Becoming Free from the Kingdom and Intoxicated with the Yearning for Faith, and Her Ambition Turning Away from All the Kingdom at the Time of Migration, Except for the Throne
دفتر چهارم - بخش ۴۸ - نشستن دیو بر مقام سلیمان علیهالسلام و تشبه کردن او به کارهای سلیمان علیهالسلام و فرق ظاهر میان هر دو سلیمان و دیو خویشتن را سلیمان بن داود نام کردن / Book Four - Section 48 - The Demon Sitting in the Place of Solomon, Peace Be Upon Him, and His Imitating the Actions of Solomon, Peace Be Upon Him, and the Outward Difference Between Both Solomons, and the Demon Calling Himself Solomon the Son of David
دفتر چهارم - بخش ۵۲ - قصهٔ رستن خروب در گوشهٔ مسجد اقصی و غمگین شدن سلیمان علیهالسلام از آن چون به سخن آمد با او و خاصیت و نام خود بگفت / Book Four — Section 52 — The Story of the Carob Tree Growing in a Corner of the Aqsa Mosque and Solomon's Grief (peace be upon him) When He Spoke with It and It Told Him Its Property and Name
دفتر چهارم - بخش ۹۱ - بیان آنک هر حس مدرکی را از آدمی نیز مدرکاتی دیگرست کی از مدرکات آن حس دگر بیخبرست چنانک هر پیشهور استاد اعجمی کار آن استاد دگر پیشهورست و بیخبری او از آنک وظیفهٔ او نیست دلیل نکند کی آن مدرکات نیست اگر چه به حکم حال منکر بود آن را اما از منکری او اینجا جز بیخبری نمیخواهیم درین مقام / Book Four - Section 91 - Explaining that every perceiving sense in a person has other objects of perception of which that other sense is unaware, just as every master craftsman is ignorant of the work of another master craftsman, and his ignorance of it, because it is not his duty, does not prove that those objects of perception do not exist; although by virtue of his state he may deny it, but by his denial here we mean nothing but ignorance in this station
دفتر چهارم - بخش ۱۰۵ - مشورت کردن فرعون با وزیرش هامان در ایمان آوردن به موسی علیهالسلام / Book Four - Section 105 - Pharaoh Consulting with His Vizier Haman Regarding Believing in Moses, Peace Be Upon Him
دفتر چهارم - بخش ۱۰۷ - نومید شدن موسی علیهالسلام از ایمام فرعون به تاثیر کردن سخن هامان در دل فرعون / Book Four - Section 107 - Moses, Peace Be Upon Him, Despairing of Pharaoh's Faith Due to the Effect of Haman's Words on Pharaoh's Heart
دفتر چهارم - بخش ۱۰۸ - منازعت امیران عرب با مصطفی علیهالسلام کی ملک را مقاسمت کن با ما تا نزاعی نباشد و جواب فرمودن مصطفی علیهالسلام کی من مامورم درین امارت و بحث ایشان از طرفین / Book Four - Section 108 - The Dispute of the Arab Amirs with Mustafa, Peace Be Upon Him, Saying, 'Divide the Dominion with Us So There Is No Dispute,' and the Reply of Mustafa, Peace Be Upon Him, Saying, 'I Am Commanded in This Emirate,' and Their Discussion from Both Sides
دفتر چهارم - بخش ۸۸ - بیان آنک عهد کردن احمق وقت گرفتاری و ندم هیچ وفایی ندارد کی لو ردوالعادوا لما نهوا عنه و انهم لکاذبون صبح کاذب وفا ندارد / Book Four — Section 88 — Explanation that the pledge-making and remorse of a fool in times of tribulation have no faithfulness whatsoever, for 'And if they were returned, they would go back to what they were forbidden, and they are indeed liars' — the false dawn has no faithfulness
دفتر چهارم - بخش ۹۳ - بیان آنک تن خاکی آدمی همچون آهن نیکو جوهر قابل آینه شدن است تا درو هم در دنیا بهشت و دوزخ و قیامت و غیر آن معاینه بنماید نه بر طریق خیال / Book Four - Section 93 - Explaining that the earthly body of man, like iron of good essence, is capable of becoming a mirror, so that even in this world Paradise, Hell, Resurrection, and other than that may be witnessed within it clearly, not by way of imagination
دفتر چهارم - بخش ۹۶ - گفتن موسی علیهالسلام فرعون را کی از من یک پند قبول کن و چهار فضیلت عوض بستان / Book Four - Section 96 - Moses, Peace Be Upon Him, Telling Pharaoh: 'Accept One Counsel from Me and Receive Four Virtues in Exchange'
دفتر چهارم - بخش ۱۰۰ - بیان این خبر کی کلموا الناس علی قدر عقولهم لا علی قدر عقولکم حتی لا یکذبوا الله و رسوله / Book Four — Section 100 — Explanation of This Hadith: 'Speak to People According to the Measure of Their Intellects, Not According to the Measure of Your Intellects, Lest They Deny God and His Messenger'
دفتر چهارم - بخش ۱۰۱ - قوله علیه السلام من بشرنی بخروج صفر بشرته بالجنة / Book Four - Section 101 - His Saying, Peace Be Upon Him, 'Whoever Gives Me Glad Tidings of the Departure of Safar, I Will Give Him Glad Tidings of Paradise'
دفتر چهارم - بخش ۱۰۴ - قصهٔ آن زن کی طفل او بر سر ناودان غیژید و خطر افتادن بود و از علی کرمالله وجهه چاره جست / Book Four – Section 104 – Story of the Woman Whose Child Crawled onto the Drainpipe and Was in Danger of Falling, and Who Sought a Remedy from ʿAlī, May God Honor His Face
دفتر چهارم - بخش ۱۱۲ - وحی کردن حق به موسی علیهالسلام کی ای موسی من کی خالقم تعالی ترا دوست میدارم / Book Four - Section 112 - God's Revelation to Moses, Peace Be Upon Him, Saying: 'O Moses, I, the Creator, the Exalted, Love You'
دفتر چهارم - بخش ۱۱۳ - خشم کردن پادشاه بر ندیم و شفاعت کردن شفیع آن مغضوب علیه را و از پادشاه درخواستن و پادشاه شفاعت او قبول کردن و رنجیدن ندیم از این شفیع کی چرا شفاعت کردی / Book Four – Section 113 – The King's Anger at a Courtier, and an Intercessor's Intercession on Behalf of the One under His Wrath, and His Petition to the King, and the King's Acceptance of His Intercession, and the Courtier's Grievance at This Intercessor: Why Did You Intercede?
دفتر چهارم - بخش ۱۱۵ - مطالبه کردن موسی علیهالسلام حضرت را کی خَلَقتَ خَلقاً اَهلَکتَهُم و جواب آمدن / Book Four — Section 115 — Moses (peace be upon him) demanding of God: 'You created a creation and destroyed them,' and the answer coming
دفتر چهارم - بخش ۱۱۶ - بیان آنک روح حیوانی و عقل جز وی و وهم و خیال بر مثال دوغند و روح کی باقیست درین دوغ همچون روغن پنهانست / Book Four - Section 116 - Explaining that the animal spirit, the partial intellect, illusion, and imagination are like buttermilk, and the spirit which is everlasting is hidden in this buttermilk like butter
دفتر چهارم - بخش ۱۱۷ - مثال دیگر هم درین معنی / Book Four - Section 117 - Another Example of This Meaning
دفتر چهارم - بخش ۱ - سر آغاز / Book Four - Section 1 - Prologue
دفتر چهارم - بخش ۸ - گفتن زن کی او در بند جهاز نیست مراد او ستر و صلاحست و جواب گفتن صوفی این را سرپوشیده / Book Four - Section 8 - The woman saying that she is not bound by a dowry, her desire is modesty and righteousness, and the Sufi answering this covertly
دفتر چهارم - بخش ۱۴ - رد کردن معشوقه عذر عاشق را و تلبیس او را در روی او مالیدن / Book Four - Section 14 - The Beloved Rejecting the Lover's Excuse and Rubbing His Deception in His Face
دفتر چهارم - بخش ۱۸ - بقیهٔ قصهٔ بنای مسجد اقصی / Book Four - Section 18 - The Rest of the Story of the Building of the Aqsa Mosque
دفتر چهارم - بخش ۲۶ - دلداری کردن و نواختن سلیمان علیهالسلام مر آن رسولان را و دفع وحشت و آزار از دل ایشان و عذر قبول ناکردن هدیه شرح کردن با ایشان / Book Four - Section 26 - Solomon, Peace Be Upon Him, Consoling and Honoring Those Messengers, and Removing Fear and Distress from Their Hearts, and Explaining to Them the Excuse for Not Accepting the Gift
دفتر چهارم - بخش ۳۴ - باقی قصهٔ ابراهیم ادهم قدسالله سره / Book Four - Section 34 - The Rest of the Story of Ibrahim Adham, May God Sanctify His Secret
دفتر چهارم - بخش ۳۹ - حکایت آن پیر عرب کی دلالت کرد حلیمه را به استعانت به بتان / Book Four - Section 39 - The Tale of the Old Arab Who Directed Halima to Seek Help from the Idols
دفتر چهارم - بخش ۴۲ - بقیهٔ قصهٔ دعوت رحمت بلقیس را / Book Four - Section 42 - The Rest of the Tale of the Invitation of Mercy to Bilqis
دفتر چهارم - بخش ۴۴ - بقیهٔ عمارت کردن سلیمان علیهالسلام مسجد اقصی را به تعلیم و وحی خدا جهت حکمتهایی کی او داند و معاونت ملایکه و دیو و پری و آدمی آشکارا / The Fourth Book – Section 44 – The Remainder of Solomon's (Peace Be Upon Him) Building of Masjid al-Aqṣā by God's Instruction and Revelation, for Wisdoms That He Knows, and the Open Cooperation of Angels, Demons, Fairies, and Humans
دفتر چهارم - بخش ۵۷ - در تفسیر این آیت کی و اما الذین فی قلوبهم مرض فزادتهم رجسا و قوله یضل به کثیرا و یهدی به کثیرا / Book Four - Section 57 - Commentary on the verse 'But as for those in whose hearts is a disease, it adds defilement to their defilement,' and His saying 'He misleads many by it and guides many by it'
دفتر چهارم - بخش ۸۵ - شخصی به وقت استنجا میگفت اللهم ارحنی رائحة الجنه به جای آنک اللهم اجعلنی من التوابین واجعلنی من المتطهرین کی ورد استنجاست و ورد استنجا را به وقت استنشاق میگفت عزیزی بشنید و این را طاقت نداشت / Book Four - Section 85 - A person at the time of istinjā' saying 'O Allah, give me the fragrance of Paradise' instead of 'O Allah, make me of those who repent and make me of those who purify themselves', which is the wird of istinjā', and saying the wird of istinjā' at the time of istinshāq; a dear one heard this and could not bear it
دفتر چهارم - بخش ۹۰ - بیان آنک عمارت در ویرانیست و جمعیت در پراکندگیست و درستی در شکستگیست و مراد در بیمرادیست و وجود در عدم است و علی هذا بقیة الاضداد والازواج / Book Four - Section 90 - Explaining That Flourishing is in Ruin, Gathering is in Dispersion, Wholeness is in Brokenness, Fulfillment is in Unfulfillment, Existence is in Non-existence, and So On for the Rest of Opposites and Pairs
دفتر چهارم - بخش ۹۷ - شرح کردن موسی علیهالسلام آن چهار فضیلت را جهت پای مزد ایمان فرعون / Book Four - Section 97 - Moses, Peace Be Upon Him, Explaining Those Four Virtues as the Wages for Pharaoh's Faith
دفتر چهارم - بخش ۴۰ - خبر یافتن جد مصطفی عبدالمطلب از گم کردن حلیمه محمد را علیهالسلام و طالب شدن او گرد شهر و نالیدن او بر در کعبه و از حق درخواستن و یافتن او محمد را علیهالسلام / Book Four - Section 40 - The Grandfather of Mustafa, Abd al-Muttalib, Receiving News of Halima Losing Muhammad, Peace Be Upon Him, and His Searching Around the City, Lamenting at the Door of the Kaaba, Entreating God, and Finding Muhammad, Peace Be Upon Him
دفتر چهارم - بخش ۶۲ - بیان آنک عارف را غذاییست از نور حق کی ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی و قوله الجوع طعام الله یحیی به ابدان الصدیقین ای فی الجوع یصل طعامالله / Book Four - Section 62 - Explaining that the mystic has a sustenance from the light of Truth, as in 'I pass the night with my Lord, He feeds me and gives me drink', and His saying 'Hunger is God's food by which He revives the bodies of the truthful', meaning in hunger the food of God arrives
دفتر چهارم - بخش ۷۸ - جواب گفتن مصطفی علیهالسلام اعتراض کننده را / Book Four - Section 78 - Mustafa (upon him be peace) Answering the Objector
دفتر چهارم - بخش ۸۷ - چاره اندیشیدن آن ماهی نیمعاقل و خود را مرده کردن / Book Four - Section 87 - That Half-Wise Fish Devising a Plan and Feigning Death
دفتر چهارم - بخش ۸۱ - بیان رسول علیه السلام سبب تفضیل و اختیار کردن او آن هذیلی را به امیری و سرلشکری بر پیران و کاردیدگان / Book Four — Section 81 — The Prophet's Explanation (peace be upon him) of His Reason for Preferring and Appointing That Hudhayli Man as Commander and General Over Elders and Experienced Men
دفتر چهارم - بخش ۹۹ - غره شدن آدمی به ذکاوت و تصویرات طبع خویشتن و طلب ناکردن علم غیب کی علم انبیاست / Book Four - Section 99 - Man becoming deluded by his cleverness and the imaginations of his own nature, and not seeking the knowledge of the unseen which is the knowledge of the prophets
دفتر چهارم - بخش ۲۸ - نیت کردن او کی این زر بدهم بدان هیزمکش چون من روزی یافتم به کرامات مشایخ و رنجیدن آن هیزمکش از ضمیر و نیت او / Book Four - Section 28 - His Intending, 'I Will Give This Gold to That Firewood Carrier, Since I Have Found Sustenance Through the Miracles of the Shaykhs,' and That Firewood Carrier Taking Offense at His Inner Thought and Intention
دفتر چهارم - بخش ۳۷ - چاره کردن سلیمان علیهالسلام در احضار تخت بلقیس از سبا / Book Four - Section 37 - Solomon, Peace Be Upon Him, Contriving to Summon the Throne of Bilqis from Saba
دفتر چهارم - بخش ۴۱ - نشان خواستن عبدالمطلب از موضع محمد علیهالسلام کی کجاش یابم و جواب آمدن از اندرون کعبه و نشان یافتن / Abd al-Muttalib Seeking a Sign of the Location of Muhammad, Peace Be Upon Him, Asking 'Where May I Find Him?', and the Answer Coming from Within the Kaaba and Finding the Sign
دفتر چهارم - بخش ۸۰ - بیان سبب فصاحت و بسیارگویی آن فضول به خدمت رسول علیهالسلام / Book Four - Section 80 - Explanation of the Reason for the Eloquence and Loquaciousness of That Meddler in the Presence of the Prophet (upon him be peace)
دفتر چهارم - بخش ۹۴ - باز گفتن موسی علیهالسلام اسرار فرعون را و واقعات او را ظهر الغیب تا به خبیری حق ایمان آورد یا گمان برد / Moses (peace be upon him) Again Revealing Pharaoh's Secrets and His Visions from the Unseen, So That Through the All-Knowingness (Khabiri) of the Truth He Might Believe or at Least Presume
دفتر چهارم - بخش ۱۰۳ - قصهٔ باز پادشاه و کمپیر زن / Book Four - Section 103 - The Story of the King's Falcon and the Old Crone
دفتر چهارم - بخش ۴۳ - مثل قانع شدن آدمی به دنیا و حرص او در طلب دنیا و غفلت او از دولت روحانیان کی ابنای جنس ویاند و نعرهزنان کی یا لیت قومی یعلمون / Book Four, Section 43 — The Parable of the Human Being's Contentment with the World and His Greed in Seeking the World and His Heedlessness of the Wealth of the Spiritual Ones Who Are His Kindred, Who Cry Out: 'Would That My People Knew!' (Qur'an 36:26)
دفتر چهارم - بخش ۹ - غرض از سمیع و بصیر گفتن خدا را / Book Four - Section 9 - The Purpose of Calling God Hearing and Seeing
دفتر چهارم - بخش ۱۷ - شرح انما الممنون اخوة والعلماء کنفس واحدة خاصه اتحاد داود و سلیمان و سایر انبیا علیهمالسلام کی اگر یکی ازیشان را منکر شوی ایمان به هیچ نبی درست نباشد و این علامت اتحادست کی یک خانه از هزاران خانه ویران کنی آن همه ویران شود و یک دیوار قایم نماند کی لانفرق بین احد منهم و العاقل یکفیه الاشارة این خود از اشارت گذشت / Book Four - Section 17 - Explanation of 'The believers are indeed brothers, and the scholars are as a single soul,' especially the unity of David, Solomon, and the other prophets, peace be upon them, such that if you deny one of them, faith in any prophet is invalid; and this is the sign of unity: that if you destroy one house out of thousands of houses, all of it is destroyed and not a single wall remains standing, for 'We make no distinction between any of them,' and 'For the wise, a hint is sufficient' – though this has gone beyond a mere hint
دفتر چهارم - بخش ۴۷ - مانستن بدرایی این وزیر دون در افساد مروت شاه به وزیر فرعون یعنی هامان در افساد قابلیت فرعون / Book Four - Section 47 - The resemblance of the evil counsel of this base vizier in corrupting the king's virtue to Pharaoh's vizier, namely Haman, in corrupting Pharaoh's capacity
دفتر چهارم - بخش ۱۰۶ - تزییف سخن هامان علیهاللعنه / Book Four — Section 106 — The Refutation of the Speech of Haman, May the Curse Be Upon Him