1Cademy - دفتر سوم - بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت او / Book Three - Section 220 - The Prophet, Peace Be Upon Him, Becoming Aware of Their Taunting and Gloating Over Him

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three
دفتر سوم - بخش ۲۱۹ - تفسیر این خبر کی مصطفی علیه السلام فرمود لا تفضلونی علی یونس بن متی / Book Three – Section 219 – Commentary on the Words of Mustafa, Peace Be Upon Him: 'Do Not Prefer Me Over Yunus Son of Matta'
دفتر سوم - بخش ۲۱۶ - نظرکردن پیغامبر علیه السلام به اسیران و تبسم کردن و گفتن کی عجبت من قوم یجرون الی الجنة بالسلاسل و الاغلال / Book Three — Section 216 — The Prophet, peace be upon him, looking upon the prisoners and smiling, and saying: 'I marvel at a people who are dragged to Paradise in chains and shackles'

Poem

دفتر سوم - بخش ۲۲۰ - آگاه شدن پیغامبر علیه السلام از طعن ایشان بر شماتت او / Book Three - Section 220 - The Prophet, Peace Be Upon Him, Becoming Aware of Their Taunting and Gloating Over Him

Original content

گرچه نشنید آن موکل آن سخن
رفت در گوشی که آن بد من لدن

بوی پیراهان یوسف را ندید
آنک حافظ بود و یعقوبش کشید

آن شیاطین بر عنان آسمان
نشنوند آن سر لوح غیب‌دان

آن محمد خفته و تکیه زده
آمده سر گرد او گردان شده

او خورد حلوا که روزیشست باز
آن نه کانگشتان او باشد دراز

نجم ثاقب گشته حارس دیوران
که بهل دزدی ز احمد سر ستان

ای دویده سوی دکان از پگاه
هین به مسجد رو بجو رزق اله

پس رسول آن گفتشان را فهم کرد
گفت آن خنده نبودم از نبرد

مرده‌اند ایشان و پوسیدهٔ فنا
مرده کشتن نیست مردی پیش ما

خود کیند ایشان که مه گردد شکاف
چونک من پا بفشرم اندر مصاف

آنگهی کآزاد بودیت و مکین
مر شما را بسته می‌دیدم چنین

ای بنازیده به ملک و خاندان
نزد عاقل اشتری بر ناودان

نقش تن را تا فتاد از بام طشت
پیش چشمم کل آت آت گشت

بنگرم در غوره می بینم عیان
بنگرم در نیست شی بینم عیان

بنگرم سر عالمی بینم نهان
آدم و حوا نرسته از جهان

مر شما را وقت ذرات الست
دیده‌ام پا بسته و منکوس و پست

از حدوث آسمان بی عمد
آنچ دانسته بدم افزون نشد

من شما را سرنگون می‌دیده‌ام
پیش از آن کز آب و گل بالیده‌ام

نو ندیدم تا کنم شادی بدان
این همی‌دیدم در آن اقبالتان

بستهٔ قهر خفی وانگه چه قهر
قند می‌خوردید و در وی درج زهر

این چنین قندی پر از زهر ار عدو
خوش بنوشد چت حسد آید برو

با نشاط آن زهر می‌کردید نوش
مرگتان خفیه گرفته هر دو گوش

من نمی‌کردم غزا از بهر آن
تا ظفر یابم فرو گیرم جهان

کین جهان جیفه‌ست و مردار و رخیص
بر چنین مردار چون باشم حریص

سگ نیم تا پرچم مرده کنم
عیسی‌ام آیم که تا زنده‌ش کنم

زان همی‌کردم صفوف جنگ چاک
تا رهانم مر شما را از هلاک

زان نمی‌برم گلوهای بشر
تا مرا باشد کر و فر و حشر

زان همی‌برم گلویی چند تا
زان گلوها عالمی یابد رها

که شما پروانه‌وار از جهل خویش
پیش آتش می‌کنید این حمله کیش

من همی‌رانم شما را همچو مست
از در افتادن در آتش با دو دست

آنک خود را فتحها پنداشتید
تخم منحوسی خود می‌کاشتید

یکدگر را جد جد می‌خواندید
سوی اژدرها فرس می‌راندید

قهر می‌کردید و اندر عین قهر
خود شما مقهور قهر شیر دهر

English translation

Though that guardian-angel heard not those words,\nThey entered an ear that was from the Divine Presence (man ladun).\n\nThe one who was the guardian [of the caravan] did not perceive the scent of Joseph's shirt,\nYet it drew Jacob to it.\n\nThose devils on the threshold of the heavens\nDo not hear the secrets of the Tablet of the Unseen.\n\nThat Muhammad, reclining and at rest—\nThey came, circling around his head.\n\nHe eats the sweet that is again his allotted provision—\nNot because his reach [the fingers of greed] is long.\n\nThe piercing star (najm al-thāqib) has become guardian against the demons,\nSaying: "Cease your stealing; take openly from Ahmad."\n\nO you who ran toward the shop since early morning—\nHeed! Go to the mosque; seek God's provision.\n\nThen the Prophet understood what they had said.\nHe said: "That laughter was not from battle-contest."\n\nThey are dead and rotted into nothingness—\nKilling the dead is not manliness in our sight.\n\nWho are they, that the moon should be cleaved\nWhen I plant my foot firmly in the battle-line?\n\nAt the time when you were free and settled,\nEven then I saw you bound like this.\n\nO you who prided yourselves on kingdom and lineage—\nIn the eyes of the wise, [you are like] a camel on a drainpipe.\n\nSince the basin fell from the roof [the secret of the body's end is out],\nBefore my eyes every "future" [thing] became [presently] "come" (kullu ātin āt).\n\nWhen I look at the unripe grape, I see [the wine] plainly—\nWhen I look at nonexistence, I see a [existent] thing plainly.\n\nWhen I look, I see hidden the beginning of a world—\nAdam and Eve not yet sprung into the world.\n\nI saw you at the time of the particles of Alast—\nFettered, inverted, and abased.\n\nFrom the [time of the] origination of the pillarless heavens,\nWhat I knew has not increased.\n\nI saw you upside-down\nBefore I had grown from water and clay.\n\nI saw nothing new to rejoice at—\nThis is what I kept seeing in your [apparent] fortune.\n\nBound by hidden wrath—and what a wrath!—\nYou were eating sugar, with poison lodged within it.\n\nIf an enemy drinks such sugar full of poison with pleasure,\nWhy should envy come upon you for it?\n\nWith joy you were drinking that poison,\nYour death silently gripping both your ears.\n\nI did not wage holy war (ghazā) for this—\nTo gain victory and seize the world.\n\nFor this world is carrion and rottenness and cheap—\nHow could I be greedy for such carrion?\n\nI am not a dog to gnaw at the corpse—\nI am Jesus; I come to make it live.\n\nThat is why I was cleaving through battle-ranks,\nTo deliver you from destruction.\n\nI do not cut the throats of human beings\nSo that I may have glory and dominion and following.\n\nRather, I cut a few throats so that\nThrough those throats a world may find freedom.\n\nFor you, like moths, out of your own ignorance,\nMake this headlong rush toward the fire your creed.\n\nI drive you back, as one drives away a drunkard,\nFrom the door of falling into the fire with both hands.\n\nWhat you thought were victories for yourselves—\nYou were sowing seeds of your own ill-omen.\n\nYou were earnestly calling one another on,\nDriving your horses toward the dragons.\n\nYou were conquering, yet in the very midst of your conquest,\nYou yourselves were overcome by the wrath of the lion of time.

Updated 2026-06-13

Contributors are: